-
1. Khoa học công nghệ đang trở thành động lực tăng trưởng mới của doanh nghiệp Việt Nam
Có một thay đổi đang diễn ra khá rõ trong cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam. Nếu trước đây lợi thế cạnh tranh chủ yếu đến từ chi phí lao động thấp, quy mô sản xuất hoặc khả năng mở rộng thị trường, thì hiện nay những yếu tố này không còn đủ để tạo ra tăng trưởng bền vững.
Áp lực từ chi phí đầu vào, yêu cầu ngày càng cao của khách hàng và sự cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu đang buộc doanh nghiệp phải tìm kiếm động lực tăng trưởng mới. Trong bối cảnh đó, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không còn chỉ là hoạt động hỗ trợ mà đang dần trở thành nền tảng tạo ra năng suất, giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh dài hạn.
Xu hướng này không chỉ diễn ra ở các tập đoàn công nghệ lớn. Ngày càng nhiều doanh nghiệp trong các lĩnh vực sản xuất, logistics, điện tử, thực phẩm hay dệt may bắt đầu đầu tư vào tự động hóa, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ vật liệu và cải tiến quy trình nhằm nâng cao hiệu quả vận hành và tạo ra sự khác biệt trên thị trường.
Điều đó cho thấy mô hình tăng trưởng của doanh nghiệp Việt Nam đang từng bước chuyển dịch từ dựa vào nguồn lực sang dựa vào tri thức và công nghệ.
2. Khi lợi thế cạnh tranh không còn đến từ chi phí thấp
Trong nhiều năm, Việt Nam được đánh giá là điểm đến hấp dẫn nhờ lực lượng lao động dồi dào và chi phí sản xuất cạnh tranh. Mô hình này đã góp phần thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài và thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu.
Tuy nhiên, bối cảnh kinh doanh hiện nay đã có nhiều thay đổi.
Chi phí nhân công và nguyên vật liệu tăng, yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon hay an toàn thông tin ngày càng khắt khe. Trong khi đó, tốc độ đổi mới công nghệ trên thế giới diễn ra nhanh hơn, khiến vòng đời của sản phẩm và mô hình kinh doanh ngày càng ngắn.
Điều này đặt doanh nghiệp trước một lựa chọn rõ ràng: hoặc tiếp tục cạnh tranh bằng chi phí, hoặc từng bước tạo ra lợi thế bằng công nghệ, năng lực quản trị và khả năng đổi mới.Đây cũng là lý do nhiều doanh nghiệp bắt đầu xem đầu tư cho khoa học và công nghệ bởi đây sẽ là khoản đầu tư cho năng lực cạnh tranh trong dài hạn.
3. Việt Nam còn nhiều dư địa để phát triển khoa học và công nghệ
Mặc dù tăng trưởng kinh tế duy trì ở mức tích cực, đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) của Việt Nam vẫn còn khiêm tốn so với nhiều quốc gia trong khu vực.
Tỷ lệ chi cho R&D hiện dưới 0,5% GDP, thấp hơn đáng kể so với Malaysia, Thái Lan hay Singapore. Kinh tế số cũng chưa đạt mục tiêu trở thành động lực chính của nền kinh tế, trong khi số lượng nhân lực nghiên cứu khoa học và công nghệ vẫn còn ở mức thấp so với nhiều quốc gia phát triển.
Ở cấp doanh nghiệp, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam vẫn chủ yếu tiếp nhận hoặc ứng dụng công nghệ có sẵn thay vì tự nghiên cứu, làm chủ và thương mại hóa công nghệ. Điều này khiến giá trị gia tăng tạo ra còn hạn chế và khả năng cạnh tranh phụ thuộc nhiều vào lợi thế chi phí.
Tuy nhiên, chính khoảng cách này cũng mở ra dư địa phát triển rất lớn nếu doanh nghiệp chủ động đầu tư vào đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực nghiên cứu.
4. Chính sách đang tạo động lực cho doanh nghiệp đổi mới
Song song với nhu cầu từ thị trường, hành lang pháp lý về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng đang được hoàn thiện nhanh hơn.
Nghị quyết 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Thay vì coi doanh nghiệp là đối tượng thụ hưởng, Nghị quyết đặt doanh nghiệp vào vị trí trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Để cụ thể hóa định hướng này, Nghị định 268/2025/NĐ-CP đã bổ sung nhiều cơ chế hỗ trợ như đổi mới công nghệ, phát triển sở hữu trí tuệ, hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, hỗ trợ lãi suất vay và phiếu hỗ trợ tài chính (voucher) cho các hoạt động đổi mới sáng tạo.
Bên cạnh đó, Quyết định 926/QĐ-TTg về Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp kinh doanh bền vững giai đoạn 2026–2030 tiếp tục mở rộng các chính sách khuyến khích doanh nghiệp áp dụng mô hình quản trị hiện đại, chuyển đổi số, ESG và kinh tế tuần hoàn.
Nếu nhìn tổng thể, có thể thấy các chính sách này không tồn tại riêng lẻ mà đang hình thành một hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới, từ nghiên cứu, phát triển công nghệ đến quản trị và phát triển bền vững.
5. Doanh nghiệp làm chủ công nghệ sẽ có lợi thế gì?
Công nghệ không chỉ tạo ra sản phẩm mới mà còn thay đổi cách doanh nghiệp vận hành.
Một doanh nghiệp làm chủ công nghệ có thể đồng thời cải thiện nhiều khía cạnh: nâng cao năng suất, giảm chi phí sản xuất, rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường và tăng khả năng đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao từ khách hàng.
Quan trọng hơn, công nghệ giúp doanh nghiệp tạo ra những giá trị khó sao chép. Trong nhiều ngành, sáng chế, quy trình sản xuất, dữ liệu hay phần mềm đang trở thành tài sản có giá trị không kém máy móc hoặc nhà xưởng.
Xu hướng này cũng khiến sở hữu trí tuệ ngày càng được xem là một phần của năng lực cạnh tranh. Việc đăng ký bảo hộ sáng chế, giải pháp hữu ích hay nhãn hiệu không chỉ giúp bảo vệ thành quả nghiên cứu mà còn tạo nền tảng để thương mại hóa công nghệ trong tương lai.
6. Công nghệ cần đi cùng năng lực quản trị
Đầu tư vào công nghệ sẽ khó mang lại hiệu quả nếu doanh nghiệp thiếu nền tảng quản trị phù hợp.
Trong thực tế, nhiều dự án chuyển đổi số hoặc đổi mới công nghệ không đạt kỳ vọng không phải vì công nghệ chưa đủ tốt, mà do quy trình chưa được chuẩn hóa, dữ liệu phân tán hoặc thiếu cơ chế quản lý và cải tiến liên tục.
Đó cũng là lý do các hệ thống quản lý theo tiêu chuẩn quốc tế như ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001 hay ISO/IEC 27001 ngày càng được nhiều doanh nghiệp xem là nền tảng để triển khai đổi mới sáng tạo. Khi quy trình được chuẩn hóa và dữ liệu được quản lý hiệu quả, doanh nghiệp sẽ thuận lợi hơn trong việc ứng dụng công nghệ, đánh giá kết quả và mở rộng quy mô.
Trong quá trình đồng hành cùng doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản lý, AHEAD nhận thấy những đơn vị có nền tảng quản trị tốt thường triển khai các chương trình đổi mới công nghệ nhanh hơn và tận dụng hiệu quả hơn các chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Việc chuẩn hóa hệ thống không chỉ phục vụ quản lý nội bộ mà còn giúp doanh nghiệp sẵn sàng đáp ứng yêu cầu khi tham gia các chương trình về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
7. Kết luận
Khoa học và công nghệ đang trở thành động lực tăng trưởng mới của doanh nghiệp Việt Nam khi mô hình cạnh tranh dựa vào chi phí dần nhường chỗ cho cạnh tranh bằng năng suất, đổi mới và năng lực làm chủ công nghệ.
Sự hoàn thiện của các chính sách như Nghị quyết 57-NQ/TW, Nghị định 268/2025/NĐ-CP hay Quyết định 926/QĐ-TTg đang tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp đầu tư vào khoa học, công nghệ và phát triển bền vững. Tuy nhiên, lợi thế sẽ thuộc về những doanh nghiệp chuẩn bị từ sớm về chiến lược, hệ thống quản trị và năng lực triển khai.
Đối với AHEAD, khoa học công nghệ không chỉ là một xu hướng chính sách mà là nền tảng để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Thông qua tư vấn hệ thống quản lý theo tiêu chuẩn quốc tế, chuyển đổi số với nền tảng e-ISO, đổi mới sáng tạo và ESG, AHEAD đồng hành cùng doanh nghiệp xây dựng nền tảng quản trị vững chắc để sẵn sàng cho giai đoạn phát triển mới.
Nguồn:
https://iso-ahead.vn/nghi-quyet-57-va-nhung-co-hoi-doanh-nghiep-can-quan-tam
baomoi.com/gdp-tang-hon-8-nam-2025-viet-nam-dan-dau-asean-r54199109.epi
Liên hệ AHEAD ngay để nhận được tư vấn
Ms. Hà
Hotline: 0982024173
Zalo: https://zalo.me/0982024173
Email: info@ahead.com.vn
Ms. Vân Nguyễn
Hotline: 0988 382 242
Zalo: zalo.me/84988382242
Email: van.nguyen@ahead.com.vn
Văn phòng AHEAD
Hà Nội: Số 18 Tam Trinh, Phường Tương Mai, Thành phố Hà Nội.
Đà Nẵng: Số 498 Bùi Trang Chước, Phường Hoà Xuân, Thành phố Đà Nẵng
Hồ Chí Minh: Đường số 23, Phường Hiệp Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.
Bình luận: