Xuất khẩu thực phẩm sang EU: Yêu cầu an toàn thực phẩm

Xuất khẩu thực phẩm sang EU: Yêu cầu an toàn thực phẩm

2026-11-19 11:51:16 10

Xuất khẩu thực phẩm sang EU là cơ hội đối với nhiều nhóm sản phẩm của Việt Nam, từ nông sản, rau quả đến thủy sản và thực phẩm chế biến. Để tiếp cận thị trường này, doanh nghiệp phải đáp ứng các quy định nghiêm ngặt về vệ sinh, dư lượng hóa chất, vi sinh, truy xuất nguồn gốc và ghi nhãn.

Yêu cầu cụ thể phụ thuộc vào loại sản phẩm, thành phần, quy trình chế biến và quốc gia thành viên EU nơi sản phẩm được bán. Vì vậy, doanh nghiệp cần xác định đúng quy định áp dụng trước khi chuẩn bị hồ sơ và xuất khẩu.

1. Yêu cầu an toàn thực phẩm khi xuất khẩu sang EU

1.1. Kiểm soát vệ sinh và áp dụng HACCP

Quy định (EC) số 852/2004 yêu cầu cơ sở kinh doanh thực phẩm bảo đảm điều kiện vệ sinh trong sản xuất, chế biến, bảo quản và phân phối, gồm nhà xưởng, thiết bị, nguồn nguyên liệu và nước, vệ sinh nhân sự, kiểm soát côn trùng và chất thải. Cơ sở thuộc phạm vi áp dụng phải thực hiện các thủ tục dựa trên nguyên tắc HACCP: nhận diện mối nguy sinh học, hóa học và vật lý, xác định điểm kiểm soát tới hạn và thiết lập biện pháp giám sát.

Lưu ý: yêu cầu của EU là thực hiện nguyên tắc HACCP, không đồng nghĩa với việc mọi doanh nghiệp đều phải có chứng nhận HACCP của bên thứ ba.

1.2. Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và chất ô nhiễm

Quy định (EC) số 396/2005 đặt giới hạn dư lượng tối đa (MRL) đối với thuốc bảo vệ thực vật, còn Quy định (EU) 2023/915 quy định giới hạn đối với một số chất ô nhiễm như chì, cadimi, thủy ngân và aflatoxin. Mức giới hạn khác nhau theo từng hoạt chất và nhóm thực phẩm, nên doanh nghiệp cần tra cứu đúng sản phẩm, đồng thời kiểm soát hoạt chất sử dụng, thời gian cách ly, kết quả kiểm nghiệm và nhà cung cấp nguyên liệu.

1.3. Tiêu chí vi sinh

Quy định (EC) số 2073/2005 quy định tiêu chí vi sinh, gồm tiêu chí an toàn thực phẩm và tiêu chí vệ sinh quy trình sản xuất. Tùy sản phẩm, doanh nghiệp cần xác định các mối nguy phù hợp như Salmonella, Listeria monocytogenes hoặc E. coli.

Lưu ý về Listeria (áp dụng từ ngày 01/07/2026): Quy định (EU) 2024/2895 sửa đổi tiêu chí Listeria monocytogenes đối với thực phẩm ăn liền có khả năng hỗ trợ sự phát triển của vi khuẩn này (trừ nhóm dành cho trẻ sơ sinh và mục đích y tế đặc biệt). Nếu nhà sản xuất không chứng minh được mức Listeria không vượt quá 100 CFU/g trong suốt thời hạn sử dụng, tiêu chí không phát hiện trong 25 g được áp dụng đối với sản phẩm trong suốt thời hạn sử dụng. Doanh nghiệp cần rà soát kế hoạch lấy mẫu, kiểm nghiệm và xác định hạn sử dụng để đáp ứng yêu cầu này.

1.4. Truy xuất nguồn gốc

Điều 18 Quy định (EC) số 178/2002 yêu cầu doanh nghiệp bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc thực phẩm, nguyên liệu và các chất liên quan ở mức một bước trước (nhà cung cấp) và một bước sau (đơn vị tiếp nhận sản phẩm). Doanh nghiệp nên nhận diện lô hàng và lưu giữ hồ sơ sản xuất, kiểm nghiệm, phân phối để hỗ trợ thu hồi và xử lý sự cố khi cần.

1.5. Ghi nhãn thực phẩm

Quy định (EU) số 1169/2011 quy định thông tin bắt buộc trên nhãn. Tùy loại sản phẩm, nhãn cần thể hiện:

▶ Tên thực phẩm, danh sách thành phần và chất gây dị ứng.

▶ Khối lượng tịnh, hạn sử dụng, điều kiện bảo quản và thông tin dinh dưỡng theo quy định.

▶ Tên và địa chỉ đơn vị chịu trách nhiệm đưa thực phẩm ra thị trường EU (trong trường hợp phù hợp là nhà nhập khẩu tại EU).

▶ Thông tin nhận diện lô hàng.

Thông tin bắt buộc phải được thể hiện bằng ngôn ngữ mà người tiêu dùng tại quốc gia thành viên nơi sản phẩm được bán có thể hiểu. Doanh nghiệp nên rà soát nhãn cùng nhà nhập khẩu trước khi đưa hàng ra thị trường.

2. Kiểm soát nhập khẩu EU đối với thủy sản và rau quả

Ngoài các yêu cầu chung, một số nhóm sản phẩm phải đáp ứng điều kiện nhập khẩu riêng và chịu kiểm tra chính thức theo Quy định (EU) 2017/625.

Thủy sản: sản phẩm cần đáp ứng điều kiện về an toàn thực phẩm và vệ sinh; quốc gia xuất khẩu và cơ sở liên quan phải được EU chấp thuận theo phạm vi áp dụng; lô hàng cần có chứng thư chính thức. Thủy sản khai thác còn phải đáp ứng yêu cầu về chứng nhận khai thác theo quy định chống khai thác bất hợp pháp (IUU).

Rau quả và thực phẩm có nguồn gốc thực vật: một số mặt hàng từ một số quốc gia thuộc diện kiểm soát tăng cường theo Quy định thực thi (EU) 2019/1793, có thể bị kiểm tra hồ sơ, nhận diện và kiểm tra thực tế, kể cả lấy mẫu, với tần suất cao hơn. Do danh mục được cập nhật định kỳ, doanh nghiệp cần kiểm tra đúng sản phẩm, mã hàng và xuất xứ trước khi xuất khẩu.

3. HACCP, ISO 22000 và FSSC 22000: Doanh nghiệp nên lựa chọn hệ thống nào?

Bên cạnh tuân thủ pháp lý, doanh nghiệp có thể triển khai hệ thống quản lý an toàn thực phẩm để kiểm soát sản xuất và đáp ứng yêu cầu của khách hàng quốc tế:

▶ HACCP: nhận diện mối nguy và kiểm soát tại các điểm tới hạn trong quá trình sản xuất.

▶ ISO 22000: hệ thống quản lý an toàn thực phẩm, kết hợp nguyên tắc HACCP và các yêu cầu quản lý xuyên suốt chuỗi cung ứng.

▶ FSSC 22000: chương trình chứng nhận dựa trên ISO 22000, kết hợp các chương trình tiên quyết và yêu cầu bổ sung; được GFSI công nhận.

Cần phân biệt: các hệ thống trên không phải là chứng nhận bắt buộc chung theo pháp luật EU đối với mọi mặt hàng thực phẩm nhập khẩu. Tuy nhiên, nhà nhập khẩu hoặc nhà bán lẻ có thể yêu cầu một hệ thống hoặc chứng nhận cụ thể, trong đó có BRCGS hoặc IFS. Doanh nghiệp nên lựa chọn theo loại sản phẩm, quy mô sản xuất và yêu cầu thực tế của đối tác.

4. Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì trước khi xuất khẩu thực phẩm sang EU?

▶ Rà soát quy định áp dụng: theo loại sản phẩm, thành phần, mã hàng và quốc gia thành viên EU nơi sản phẩm được bán.

▶ Kiểm soát nguyên liệu: đánh giá nhà cung cấp, kiểm soát dư lượng hóa chất và chất ô nhiễm.

▶ Hoàn thiện quy trình sản xuất: duy trì vệ sinh, thực hiện HACCP và thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc.

▶ Kiểm tra sản phẩm và hồ sơ: kiểm nghiệm phù hợp, rà soát nhãn và chuẩn bị chứng từ nhập khẩu.

▶ Phối hợp với nhà nhập khẩu: xác nhận yêu cầu riêng của khách hàng và thị trường trước khi giao hàng.

5. Dịch vụ tư vấn hệ thống an toàn thực phẩm tại AHEAD

AHEAD cung cấp dịch vụ tư vấn và đào tạo, hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng và áp dụng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm phù hợp với hoạt động sản xuất và yêu cầu của thị trường xuất khẩu:

▶ Tư vấn HACCP: nhận diện mối nguy, xác định điểm kiểm soát tới hạn và xây dựng kế hoạch HACCP.

▶ Tư vấn ISO 22000: thiết lập, áp dụng và cải tiến hệ thống quản lý an toàn thực phẩm.

▶ Tư vấn FSSC 22000: triển khai yêu cầu chương trình, hoàn thiện hệ thống và chuẩn bị cho đánh giá chứng nhận.

Liên hệ AHEAD để được tư vấn giải pháp phù hợp với sản phẩm và yêu cầu của thị trường EU.

Nguồn tham khảo

EUR-Lex, Regulation (EC) No 852/2004 on the hygiene of foodstuffs: http://data.europa.eu/eli/reg/2004/852/oj

EUR-Lex, Regulation (EC) No 396/2005 on maximum residue levels of pesticides: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2005/396/oj

EUR-Lex, Regulation (EU) 2023/915 on maximum levels for certain contaminants in food: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/915/oj

EUR-Lex, Regulation (EC) No 2073/2005 on microbiological criteria for foodstuffs: http://data.europa.eu/eli/reg/2005/2073/oj

EUR-Lex, Commission Regulation (EU) 2024/2895 amending Regulation (EC) No 2073/2005 as regards Listeria monocytogenes: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/2895/oj

EUR-Lex, Regulation (EC) No 178/2002 (General Food Law): https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2002/178/oj

EUR-Lex, Regulation (EU) No 1169/2011 on the provision of food information to consumers: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2011/1169/oj

EUR-Lex, Regulation (EU) 2017/625 on official controls: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2017/625/oj

EUR-Lex, Implementing Regulation (EU) 2019/1793 on the temporary increase of official controls: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2019/1793/oj

Liên hệ AHEAD ngay để nhận được tư vấn 

Ms. Hà

Hotline: 0982024173

Zalo: https://zalo.me/0982024173

Email: info@ahead.com.vn

Ms. Vân Nguyễn

Hotline: 0988 382 242

Zalo: zalo.me/84988382242

Email: van.nguyen@ahead.com.vn

Văn phòng AHEAD

Hà Nội: Số 18 Tam Trinh, Phường Tương Mai, Thành phố Hà Nội.

Đà Nẵng: Số 498 Bùi Trang Chước, Phường Hoà Xuân, Thành phố Đà Nẵng

Hồ Chí Minh:  Đường số 23, Phường Hiệp Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.

Bình luận:

Trụ sở chính: AHEAD Hà Nội

Số 18 Tam Trinh, Phường Vĩnh Tuy, Quận Hai Bà Trưng, Thành phố Hà Nội
Phone:

0913567755 - 0919442077

Email:

sale@ahead.com.vn

VPĐD 1: AHEAD Hồ Chí Minh

Đường số 23, Phường Hiệp Bình, Thành phố Hồ Chí Minh
Phone:

0913.567.755 - 0919.442.077

VPĐD 2: AHEAD Đà Nẵng

498 Bùi Trang Chước, Phường Hoà Xuân, Thành phố Đà Nẵng
Phone:

0935.516.518