-
1. Nghị quyết 57-NQ/TW ra đời trong bối cảnh nào?
Thị trường toàn cầu đang bước lên giai đoạn mới, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT), blockchain và điện toán đám mây (Cloud) đang làm thay đổi cơ cấu kinh tế toàn cầu. Tại Việt Nam dù đã đạt được những kết quả tích cực trong quá trình chuyển đổi số nhưng nền kinh tế còn phụ thuộc nhiều vào hoạt động sản xuất, gia công và lắp ráp, trong khi khả năng nghiên cứu, làm chủ và phát triển các công nghệ lõi còn hạn chế.
Một số chỉ số cho thấy không gian phát triển của doanh nghiệp Việt Nam trong lĩnh vực này vẫn còn rất lớn:
▶ Chi cho nghiên cứu và phát triển (R&D) hiện dưới 0,5% GDP, thấp hơn đáng kể so với một số nước trong khu vực như: Malaysia (~1.0%), Thái Lan (~1.2%) và Singapore (~2.2%).
▶ Tỷ trọng kinh tế số chưa đạt 20% GDP.
▶ Nhân lực nghiên cứu khoa học và công nghệ chỉ khoảng 7–8 người trên 10.000 dân.
▶ Đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế còn hạn chế.
Trong bối cảnh đó, việc ban hành Nghị quyết 57-NQ/TW được xem là bước đi quan trọng nhằm tạo động lực mới cho phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
2. Nội dung cốt lõi của Nghị quyết 57-NQ/TW
Nghị quyết 57-NQ/TW xác định: phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, đóng vai trò động lực chính trong quá trình phát triển lực lượng sản xuất hiện đại và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Một trong những quan điểm xuyên suốt của Nghị quyết 57 là doanh nghiệp và người dân giữ vai trò trung tâm, chủ thể và động lực chính của quá trình phát triển; Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, dẫn dắt và tạo môi trường thuận lợi.
Đồng thời, Nghị quyết 57 cũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy quản lý, chuyển từ cách tiếp cận "không quản được thì cấm" sang đánh giá hiệu quả đầu ra và chấp nhận rủi ro có kiểm soát nhằm thúc đẩy sáng tạo và thử nghiệm các mô hình mới.
3. Các nhóm giải pháp trọng tâm bao gồm:
Nghị quyết tập trung vào bốn hướng chính:
Đột phá thể chế: Tháo gỡ điểm nghẽn về ngân sách, đầu tư, thuế; cho phép thí điểm mô hình kinh doanh mới và hình thành quỹ đầu tư mạo hiểm hỗ trợ đổi mới sáng tạo.
Hạ tầng và công nghệ chiến lược: Ưu tiên chip bán dẫn, AI, công nghệ lượng tử, 5G/6G và Trung tâm dữ liệu quốc gia. Mục tiêu dài hạn là Việt Nam tự làm chủ công nghệ lõi thay vì chỉ gia công lắp ráp.
Thu hút nhân tài và doanh nghiệp công nghệ: Cơ chế đặc thù cho chuyên gia đầu ngành, phát triển tập đoàn công nghệ nội địa và thu hút các tập đoàn công nghệ lớn đặt cơ sở tại Việt Nam.
Quản trị số toàn diện: Chuyển đổi số hệ thống hành chính, liên thông dữ liệu quốc gia, dịch vụ công trực tuyến toàn trình và bảo đảm an ninh mạng, chủ quyền số.
Mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045
Nghị quyết 57 đặt ra mục tiêu đưa Việt Nam thuộc nhóm 3 quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào năm 2030, đồng thời hướng tới nhóm 30 quốc gia hàng đầu thế giới vào năm 2045.
Một số chỉ tiêu quan trọng đến năm 2030:
|
Lĩnh vực |
Mục tiêu |
|
Kinh tế số |
Tối thiểu 30% GDP |
|
Doanh nghiệp đổi mới sáng tạo |
Trên 40% tổng số doanh nghiệp |
|
Doanh nghiệp công nghệ số lớn |
Ít nhất 5 doanh nghiệp tầm quốc tế |
|
Chi R&D |
2% GDP, trong đó hơn 60% từ khu vực tư nhân |
|
Xuất khẩu công nghệ cao |
Tối thiểu 50% tổng kim ngạch |
|
Nhân lực nghiên cứu |
12 người/10.000 dân |
|
Hạ tầng viễn thông |
Phủ sóng 5G toàn quốc |
4. Những cơ hội doanh nghiệp có thể tận dụng từ Nghị quyết 57
4.1. Ưu đãi chính sách cho hoạt động đổi mới sáng tạo
Nghị quyết 57 tạo nền tảng để xây dựng các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp thông qua ưu đãi thuế, tín dụng ưu đãi cho hoạt động R&D, hỗ trợ hạ tầng công nghệ số, cơ chế đặt hàng từ Nhà nước và khuyến khích sử dụng sản phẩm công nghệ nội địa.
Bên cạnh đó, các chương trình hỗ trợ nghiên cứu, phát triển công nghệ và khởi nghiệp sáng tạo cũng được thúc đẩy mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.
4.2. Cơ hội từ thị trường trong nước
Quá trình chuyển đổi số đang tạo ra nhu cầu lớn về số hóa quy trình, chuẩn hóa hệ thống quản lý và ứng dụng công nghệ trong doanh nghiệp.
Các lĩnh vực như quản trị số, hệ thống ISO điện tử (e-ISO), an toàn thông tin, quản trị dữ liệu và tài sản số được dự báo sẽ tiếp tục phát triển mạnh khi doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình chuyển đổi.
Bên cạnh đó, xu hướng kết hợp giữa chuyển đổi số và phát triển bền vững thông qua ESG, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải cũng mở ra nhiều cơ hội mới để đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao từ thị trường.
Nghị quyết 57 cũng đề cập đến nâng cao TFP cho toàn nền kinh tế thông qua phát triển công nghệ và chuyển đổi số, đây không chỉ là cơ hội của ngành công nghệ mà là của toàn bộ các ngành sản xuất, thương mại Việt Nam.
4.3. Cơ hội từ thị trường quốc tế
Nghị quyết 57 góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam, tạo điều kiện thuận lợi hơn để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, xuất khẩu sản phẩm công nghệ và các giải pháp số. Đồng thời, sự phát triển của lĩnh vực AI, dữ liệu và công nghệ số cũng mở ra khả năng hợp tác quốc tế sâu rộng hơn trong tương lai.
4.4. Những thách thức doanh nghiệp cần lưu ý
Bên cạnh các cơ hội, doanh nghiệp cũng sẽ đối mặt với nhiều yêu cầu mới trong quá trình chuyển đổi. Một số thách thức đáng chú ý:
▶ Áp lực tuân thủ các quy định mới liên quan đến chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và an toàn thông tin.
▶ Thiếu hụt nguồn nhân lực công nghệ chất lượng cao.
▶ Chi phí đầu tư ban đầu tương đối lớn, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
▶ Nguy cơ mất an toàn thông tin và rủi ro bảo mật dữ liệu.
▶ Yêu cầu thay đổi quy trình vận hành và phương thức quản trị truyền thống.
Với doanh nghiệp lớn, chuyển đổi số là bài toán tối ưu hóa. Với doanh nghiệp vừa và nhỏ - thành phần chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp Việt Nam, đây là bài toán cân bằng giữa chi phí đầu tư ban đầu, năng lực nhân sự hạn chế và áp lực vận hành hàng ngày.
Nghị quyết 57 và các văn bản liên quan có đề cập đến các cơ chế hỗ trợ dành riêng cho nhóm này, bao gồm ưu đãi thuế, hỗ trợ lãi suất và các chương trình đào tạo. Tuy nhiên để tiếp cận được các hỗ trợ đó, doanh nghiệp cần đáp ứng một số điều kiện về hệ thống quản lý và hồ sơ chứng minh năng lực. Đây là lý do tại sao các doanh nghiệp cần chú ý và kiểm soát/xây dựng lại hệ thống quy trình của mình để thích ứng với sự thay đổi của thị trường và tận dụng tối đa cơ hội mà nghị quyết mang lại.
5. Doanh nghiệp cần làm gì để tận dụng cơ hội từ Nghị quyết 57?
Dưới đây là các bước thực tế doanh nghiệp có thể triển khai:
5.1. Đánh giá hiện trạng chuyển đổi số
Rà soát toàn bộ quy trình vận hành, hạ tầng công nghệ và dữ liệu hiện có. Đây là bước nền tảng - không có bức tranh rõ ràng về điểm xuất phát, mọi kế hoạch chuyển đổi tiếp theo đều dễ đi lệch hướng hoặc lãng phí nguồn lực.
5.2. Chuẩn hóa hệ thống quản lý theo tiêu chuẩn quốc tế
Số hóa các tiêu chuẩn như ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001 giúp thay thế quy trình giấy tờ thủ công bằng hệ thống có thể theo dõi, đo lường và cải tiến liên tục. Nhiều doanh nghiệp lựa chọn nền tảng e-ISO. Trong quá trình làm việc AHEAD nhận thấy rằng số lượng đơn vị, doanh nghiệp chuyển đổi và áp dụng e-ISO vào hoạt động vận hành đang tăng lên đáng kể trong những năm gần đây.
5.3. Xây dựng hệ thống an toàn thông tin theo ISO/IEC 27001
Doanh nghiệp cần triển khai đánh giá rủi ro, chính sách bảo mật và phương án ứng phó sự cố. Khi dữ liệu trở thành tài sản quan trọng, rủi ro mất an toàn thông tin sẽ làm giảm uy tín trước đối tác và khách hàng. Việc ưu tiên các biện pháp bảo mật, nâng cao hệ thống an toàn thông tin là điều cần thiết.
5.4. Khai thác và bảo vệ tài sản số
Kiểm kê, định giá và có phương án bảo hộ đối với dữ liệu, tài sản trí tuệ và thương hiệu. Trong nền kinh tế số, đây là những tài sản có giá trị ngày càng lớn nhưng lại chưa được khai thác và sử dụng một cách hợp lý.
5.5. Đầu tư phát triển nguồn nhân lực và văn hóa đổi mới
Kỹ năng số và tư duy đổi mới không thể hình thành trong ngắn hạn. Doanh nghiệp đầu tư sớm vào đào tạo và xây hệ thống đổi mới sáng tạo sẽ có lợi thế hơn so với những đơn vị trì hoãn, chờ đợi các kế hoạch mới được ban hành.
5.6. Tham gia hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
Kết nối với các chương trình hỗ trợ từ nhà nước, sàn giao dịch công nghệ và cộng đồng doanh nghiệp đổi mới. Đây là kênh cập nhật chính sách mới, tiếp cận nguồn lực hỗ trợ và tìm kiếm đối tác - những thứ khó có được nếu doanh nghiệp chỉ hoạt động độc lập.
5.7. Theo dõi và cập nhật chính sách thường xuyên
Hệ thống văn bản pháp lý liên quan đến chuyển đổi số đang được ban hành liên tục. Doanh nghiệp chủ động cập nhật sẽ có lợi thế tiếp cận các chương trình hỗ trợ sớm hơn và tránh rủi ro tuân thủ không cần thiết.
6. Các chính sách và văn bản pháp lý liên quan
Nghị quyết 57-NQ/TW được ban hành ngày 22/12/2024 và là nền tảng cho hàng loạt chính sách, văn bản pháp luật liên quan đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số về sau. Một số văn bản pháp luật liên quan:
▶ Nghị định số 268/2025/NĐ-CP của Chính phủ: Quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo về đổi mới sáng tạo; khuyến khích hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp; công nhận trung tâm đổi mới sáng tạo, hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo; công nhận cá nhân, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; hạ tầng mạng lưới và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo
▶ Luật Trí tuệ nhân tạo (Luật số 134/2025/QH15).
▶ Luật Chuyển đổi số (Luật số 148/2025/QH15).
▶ Luật Công nghiệp công nghệ số (Luật số 71/2025/QH15).
7. Kết luận
Nghị quyết 57-NQ/TW không chỉ tạo ra các cơ hội về chính sách và thị trường mà còn đặt ra yêu cầu về năng lực quản trị, công nghệ và an toàn thông tin mà doanh nghiệp cần đáp ứng để không bị bỏ lại phía sau.
Nếu doanh nghiệp của bạn đang phân vân chưa biết bắt đầu từ đâu, AHEAD có thể giúp bạn đánh giá hiện trạng và hỗ trợ xây dựng hệ thống an toàn thông tin và quản lý chất lượng đạt chuẩn quốc tế, sẵn sàng cho giai đoạn chuyển đổi sắp tới
Nguồn:
https://special.nhandan.vn/nghi-quyet-57-CSCI/index.html
https://ourworldindata.org/grapher/research-spending-gdp
Liên hệ AHEAD ngay để nhận được tư vấn
Ms. Hà
Hotline: 0982024173
Zalo: https://zalo.me/0982024173
Email: info@ahead.com.vn
Ms. Vân Nguyễn
Hotline: 0988 382 242
Zalo: zalo.me/84988382242
Email: van.nguyen@ahead.com.vn
Văn phòng AHEAD
Hà Nội: Số 18 Tam Trinh, Phường Tương Mai, Thành phố Hà Nội.
Đà Nẵng: Số 498 Bùi Trang Chước, Phường Hoà Xuân, Thành phố Đà Nẵng
Hồ Chí Minh: Đường số 23, Phường Hiệp Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.
Bình luận: