-
Năm 2026 đánh dấu một giai đoạn mới trong quản lý phát thải khí nhà kính tại Việt Nam. Cùng với việc cập nhật danh mục các cơ sở phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính, Nhà nước đang từng bước triển khai cơ chế phân bổ hạn ngạch và thị trường carbon trong nước. Dữ liệu phát thải vì vậy ngày càng có vai trò quan trọng trong quản lý, giảm phát thải và thực hiện các nghĩa vụ liên quan của doanh nghiệp.
Đáng chú ý, Quyết định 42/2026/QĐ-TTg được ban hành ngày 10/8/2026, có hiệu lực từ ngày 25/9/2026 và thay thế Quyết định 13/2024/QĐ-TTg. Danh mục mới gồm 2.441 cơ sở thuộc 6 lĩnh vực phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính.
Doanh nghiệp cần rà soát danh mục mới để xác định mình có thuộc diện áp dụng, thời hạn báo cáo và những yêu cầu liên quan trong giai đoạn thị trường carbon đang được hình thành.
1. Vì sao kiểm kê khí nhà kính ngày càng quan trọng?
Kiểm kê khí nhà kính (Greenhouse Gas Inventory – GHG Inventory) là quá trình xác định, thu thập dữ liệu, tính toán và báo cáo lượng phát thải khí nhà kính của một tổ chức hoặc cơ sở trong một khoảng thời gian nhất định.
Đây là cơ sở để doanh nghiệp xác định nguồn phát thải, theo dõi mức phát thải qua từng năm và xây dựng kế hoạch giảm phát thải. Với các cơ sở thuộc danh mục bắt buộc, kiểm kê khí nhà kính còn là yêu cầu cần thực hiện theo quy định pháp luật.
Khung pháp lý về kiểm kê và giảm nhẹ phát thải khí nhà kính hiện được xây dựng trên Nghị định 06/2022/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi các văn bản mới, trong đó có Nghị định 83/2026/NĐ-CP.
Việc cập nhật danh mục cơ sở phải kiểm kê định kỳ cũng cho thấy công tác quản lý phát thải đang được điều chỉnh theo từng giai đoạn, gắn với mục tiêu giảm phát thải và quá trình hình thành thị trường carbon tại Việt Nam.
2. Những cơ sở nào phải kiểm kê khí nhà kính năm 2026?
Theo Quyết định 42/2026/QĐ-TTg, danh mục cập nhật gồm 2.441 cơ sở thuộc 6 lĩnh vực:
▶ Năng lượng
▶ Giao thông vận tải
▶ Xây dựng
▶ Các quá trình công nghiệp
▶ Nông nghiệp, lâm nghiệp và sử dụng đất
▶ Chất thải
Doanh nghiệp không nên chỉ căn cứ vào ngành nghề đăng ký kinh doanh để xác định nghĩa vụ mà cần đối chiếu trực tiếp tên cơ sở trong danh mục ban hành kèm Quyết định 42/2026/QĐ-TTg.
Quyết định 42/2026/QĐ-TTg chính thức có hiệu lực từ 25/9/2026, vì vậy doanh nghiệp cần rà soát danh mục mới để xác định đúng nghĩa vụ áp dụng.
3. Hạn nộp và nơi nộp báo cáo kiểm kê khí nhà kính
Đối với các cơ sở thuộc diện phải kiểm kê, báo cáo kiểm kê khí nhà kính được thực hiện trên cơ sở số liệu phát thải của năm trước và gửi trước ngày 31/3 của năm báo cáo theo quy định hiện hành.
Theo cơ chế báo cáo chung, cơ sở lập báo cáo theo Mẫu số 06 Phụ lục II của Nghị định 06/2022/NĐ-CP và gửi UBND cấp tỉnh nơi cơ sở hoạt động.
Đối với một số nhóm cơ sở thuộc lộ trình phân bổ hạn ngạch phát thải, như nhiệt điện, sản xuất sắt thép và sản xuất xi măng, việc báo cáo được thực hiện theo yêu cầu và hướng dẫn riêng của cơ quan quản lý có thẩm quyền.
4. Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì cho kiểm kê khí nhà kính?
Để thực hiện kiểm kê khí nhà kính, doanh nghiệp cần xác định phạm vi kiểm kê, các nguồn phát thải và thu thập đầy đủ dữ liệu hoạt động làm cơ sở tính toán. Dữ liệu cần có nguồn gốc rõ ràng, nhất quán và có khả năng truy xuất khi cần.
Về cơ bản, doanh nghiệp cần:
▶ Xác định phạm vi và nguồn phát thải thuộc kỳ kiểm kê.
▶ Thu thập dữ liệu hoạt động và lựa chọn hệ số phát thải phù hợp.
▶ Tính toán, kiểm tra và lưu trữ kết quả kiểm kê.
Việc chuẩn hóa dữ liệu ngay từ đầu giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn khi lập báo cáo kiểm kê khí nhà kính, đồng thời đáp ứng các yêu cầu kiểm tra, thẩm tra hoặc xác minh khi phát sinh.
5. Kiểm kê khí nhà kính theo ISO 14064-1:2018
Bên cạnh yêu cầu pháp lý trong nước, doanh nghiệp có thể áp dụng ISO 14064-1:2018 để chuẩn hóa phương pháp định lượng và báo cáo phát thải khí nhà kính ở cấp tổ chức. Tiêu chuẩn đặc biệt hữu ích khi doanh nghiệp có yêu cầu từ khách hàng, đối tác quốc tế hoặc mục tiêu ESG, Net Zero.
ISO 14064-1 không thay thế nghĩa vụ báo cáo theo pháp luật Việt Nam mà có thể được triển khai song song.
AHEAD hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng hệ thống kiểm kê khí nhà kính theo ISO 14064-1:2018, từ xác định phạm vi, phương pháp tính toán đến lập báo cáo và chuẩn bị cho hoạt động thẩm tra/xác minh khi cần.
Kết luận
Năm 2026, khung quản lý kiểm kê khí nhà kính tại Việt Nam tiếp tục được cập nhật, đồng thời từng bước kết nối với cơ chế hạn ngạch và thị trường carbon.
Với 2.441 cơ sở thuộc 6 lĩnh vực trong danh mục mới theo Quyết định 42/2026/QĐ-TTg, doanh nghiệp cần chủ động rà soát tên cơ sở và xác định đúng nghĩa vụ áp dụng. Đặc biệt, các cơ sở thuộc nhóm được phân bổ hạn ngạch cần chú trọng chất lượng dữ liệu kiểm kê để phục vụ việc xác định phát thải thực tế và thực hiện các nghĩa vụ liên quan.
Đối với doanh nghiệp có yêu cầu cao hơn về minh bạch phát thải, xây dựng hệ thống theo ISO 14064-1:2018 có thể là bước chuẩn bị phù hợp cho các mục tiêu giảm phát thải, ESG và Net Zero.
Nguồn tham khảo
https://vneconomy.vn/chuan-bi-san-sang-cac-dieu-kien-van-hanh-thi-truong-carbon-tai-viet-nam.htm
https://vanban.chinhphu.vn/?classid=1&docid=219154&pageid=27160&
https://vanban.chinhphu.vn/?classid=0&docid=217277&pageid=27160&
Liên hệ AHEAD ngay để nhận được tư vấn
Ms. Hà
Hotline: 0982024173
Zalo: https://zalo.me/0982024173
Email: info@ahead.com.vn
Ms. Vân Nguyễn
Hotline: 0988 382 242
Zalo: zalo.me/84988382242
Email: van.nguyen@ahead.com.vn
Văn phòng AHEAD
Hà Nội: Số 18 Tam Trinh, Phường Tương Mai, Thành phố Hà Nội.
Đà Nẵng: Số 498 Bùi Trang Chước, Phường Hoà Xuân, Thành phố Đà Nẵng
Hồ Chí Minh: Đường số 23, Phường Hiệp Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.
Bình luận: