-
Với đa số doanh nghiệp và tổ chức, tài sản như máy móc, thiết bị, nhà xưởng, hệ thống hạ tầng, phương tiện, công trình kỹ thuật hay hệ thống công nghệ chiếm tỷ trọng đầu tư lớn và ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, việc quản lý tài sản trên thực tế thường vẫn tập trung chủ yếu vào bảo trì, sửa chữa hoặc kiểm kê tài sản, trong khi chưa xem xét đầy đủ giá trị, chi phí, hiệu suất và rủi ro của tài sản trong toàn bộ vòng đời.
ISO 55001 được xây dựng nhằm cung cấp một khuôn khổ quản lý có hệ thống, giúp tổ chức quản lý tài sản theo định hướng tạo ra giá trị, phù hợp với chiến lược và mục tiêu dài hạn của tổ chức. Phiên bản hiện hành là ISO 55001:2024 - Asset management system - Requirements, thay thế phiên bản ISO 55001:2014 trước đó.
1. ISO 55001 là gì?
ISO 55001 là tiêu chuẩn quốc tế quy định các yêu cầu đối với Hệ thống quản lý tài sản - Asset Management System (AMS).
Mục tiêu của tiêu chuẩn không chỉ là kiểm soát tài sản đang có mà quan trọng hơn là giúp tổ chức đưa ra các quyết định phù hợp trong suốt vòng đời tài sản, từ xác định nhu cầu, lập kế hoạch đầu tư, mua sắm, vận hành, bảo trì, nâng cấp đến thay thế và thanh lý. Theo cách tiếp cận của ISO 55001, tài sản được quản lý nhằm tạo ra giá trị cho tổ chức và các bên liên quan thông qua việc cân bằng ba yếu tố quan trọng:
▶ Chi phí – Cost;
▶ Rủi ro – Risk;
▶ Hiệu suất – Performance.
Do đó, ISO 55001 không đơn thuần là một tiêu chuẩn về bảo trì thiết bị hay quản lý tài sản kế toán. Đây là một hệ thống quản lý ở cấp độ chiến lược, liên kết việc quản lý tài sản với mục tiêu kinh doanh và định hướng phát triển của tổ chức.
2. Tài sản trong ISO 55001 được hiểu như thế nào?
Khái niệm tài sản trong ISO 55001 có phạm vi tương đối rộng. Tùy thuộc vào đặc thù của tổ chức, tài sản có thể bao gồm:
▶ Máy móc, dây chuyền sản xuất và thiết bị công nghiệp;
▶ Nhà máy, nhà xưởng và công trình xây dựng;
▶ Hệ thống điện, nước và năng lượng;
▶ Đường bộ, cầu, cảng, đường sắt và sân bay;
▶ Phương tiện vận tải;
▶ Hệ thống viễn thông và công nghệ thông tin;
▶ Thiết bị y tế;
▶ Hệ thống hạ tầng kỹ thuật;
▶ Bất động sản và cơ sở vật chất;
▶ Các hệ thống, thiết bị hoặc danh mục tài sản quan trọng khác của tổ chức.
Tổ chức có thể xác định phạm vi áp dụng ISO 55001 phù hợp với nhu cầu thực tế, thay vì bắt buộc phải áp dụng đồng thời cho toàn bộ tài sản đang sở hữu hoặc quản lý.
3. Cấu trúc của ISO 55001
Cốt lõi của quản lý tài sản theo ISO 55001 là đảm bảo tối ưu hóa giá trị mà tài sản mang lại. ISO 55001 được xây dựng theo cấu trúc chung của các tiêu chuẩn hệ thống quản lý ISO, các nhóm yêu cầu chính gồm:
▶ Điều khoản 4 – Bối cảnh của tổ chức
▶ Điều khoản 5 – Sự lãnh đạo
▶ Điều khoản 6 – Hoạch định
▶ Điều khoản 7 – Hỗ trợ
▶ Điều khoản 8 – Thực hiện
▶ Điều khoản 9 – Đánh giá kết quả hoạt động
▶ Điều khoản 10 – Cải tiến
So với phiên bản cũ, ISO 55001:2024 nhấn mạnh và làm rõ hơn một số nội dung quan trọng, bao gồm:
▶ Ra quyết định trong quản lý tài sản và tạo ra giá trị;
▶ Quản lý rủi ro và cơ hội;
▶ Kế hoạch quản lý tài sản chiến lược – SAMP;
▶ Mục tiêu và kế hoạch quản lý tài sản;
▶ Quản lý tài sản theo vòng đời;
▶ Quản lý dữ liệu và thông tin;
▶ Quản lý tri thức của tổ chức;
▶ Kiểm soát các quá trình, sản phẩm, công nghệ và dịch vụ được cung cấp từ bên ngoài;
▶ Cải tiến và các hành động mang tính dự báo.
Điều này cho thấy quản lý tài sản đang ngày càng được gắn chặt hơn với quản trị doanh nghiệp, quản trị dữ liệu và việc ra quyết định dựa trên rủi ro.
4. Đối tượng phù hợp áp dụng ISO 55001
ISO 55001 có thể áp dụng cho mọi loại hình tổ chức có tài sản cần được quản lý một cách có hệ thống. Tuy nhiên, tiêu chuẩn đặc biệt phù hợp với các tổ chức có giá trị tài sản lớn, hệ thống hạ tầng phức tạp hoặc hoạt động phụ thuộc nhiều vào tính sẵn sàng và độ tin cậy của tài sản.
Một số đối tượng điển hình gồm:
▶ Doanh nghiệp sản xuất và công nghiệp;
▶ Nhà máy điện, năng lượng tái tạo và dầu khí;
▶ Doanh nghiệp khai khoáng;
▶ Các đơn vị quản lý đường bộ, đường sắt, cảng và sân bay;
▶ Doanh nghiệp logistics và vận tải;
▶ Khu công nghiệp và khu kinh tế;
▶ Chủ đầu tư và đơn vị quản lý bất động sản;
▶ Doanh nghiệp viễn thông và công nghệ;
▶ Bệnh viện và cơ sở y tế có hệ thống thiết bị lớn;
▶ Cơ quan nhà nước và các đơn vị quản lý tài sản, hạ tầng công;
▶ Các tổ chức có nhu cầu tối ưu hóa chi phí đầu tư vốn (CAPEX) và chi phí vận hành (OPEX) qua vòng đời tài sản.
5. Lợi ích khi áp dụng ISO 55001
5.1. Chuẩn hóa phương pháp quản lý tài sản
Một vấn đề phổ biến tại các doanh nghiệp có nhiều nhà máy, chi nhánh hoặc phòng ban là cách quản lý tài sản không đồng nhất. Mỗi bộ phận có thể sử dụng một phương pháp khác nhau để:
▶ phân loại tài sản;
▶ xác định mức độ quan trọng;
▶ lập kế hoạch bảo trì;
▶ theo dõi sự cố;
▶ đánh giá hiệu quả;
▶ quyết định đầu tư hoặc thay thế.
ISO 55001 giúp doanh nghiệp thiết lập một khuôn khổ quản lý thống nhất trên toàn tổ chức, từ đó giảm sự khác biệt giữa các phòng ban và nâng cao tính nhất quán trong quản lý tài sản.
5.2. Nâng cao khả năng quản lý rủi ro
Rủi ro liên quan đến tài sản luôn thay đổi theo thời gian. Một thiết bị có thể hoạt động ổn định trong nhiều năm nhưng sau đó phát sinh rủi ro do tuổi thọ, môi trường vận hành, thay đổi tải trọng hoặc công nghệ lạc hậu. Ngoài rủi ro kỹ thuật, doanh nghiệp còn phải xem xét các rủi ro liên quan đến:
▶ an toàn;
▶ môi trường;
▶ gián đoạn sản xuất;
▶ chất lượng;
▶ tuân thủ pháp luật;
▶ tài chính;
▶ uy tín doanh nghiệp.
ISO 55001 giúp tổ chức xây dựng một cách tiếp cận có hệ thống để nhận diện, đánh giá và kiểm soát các rủi ro liên quan đến tài sản.
5.3. Tăng độ tin cậy và uy tín của doanh nghiệp
Việc xây dựng hệ thống quản lý tài sản theo một tiêu chuẩn quốc tế cho thấy doanh nghiệp có cơ chế quản trị tài sản rõ ràng, có hệ thống và có khả năng kiểm soát.
Trong những ngành phụ thuộc lớn vào cơ sở hạ tầng hoặc thiết bị, năng lực quản lý tài sản tốt còn giúp doanh nghiệp thể hiện mức độ chuyên nghiệp với khách hàng, nhà đầu tư, cơ quan quản lý, đối tác và các bên liên quan.
5.4. Cải thiện hiệu quả tài chính thông qua quản lý vòng đời tài sản
Một trong những giá trị lớn nhất của ISO 55001 là cách tiếp cận theo vòng đời. Chi phí vòng đời có thể bao gồm:
▶ chi phí đầu tư ban đầu;
▶ chi phí vận hành;
▶ chi phí năng lượng;
▶ chi phí bảo trì, sửa chữa;
▶ chi phí phụ tùng;
▶ chi phí dừng máy;
▶ chi phí nâng cấp;
▶ chi phí xử lý hoặc thanh lý.
Việc chuẩn hóa quản lý vòng đời giúp doanh nghiệp có cơ sở tốt hơn để xác định khi nào nên tiếp tục sử dụng, sửa chữa, nâng cấp hoặc thay thế một tài sản.
6. Kế hoạch quản lý tài sản chiến lược (SAMP) là gì?
Một trong những nội dung đặc biệt quan trọng của ISO 55001 là Strategic Asset Management Plan (SAMP), có thể hiểu là Kế hoạch quản lý tài sản chiến lược. Đây là tài liệu giúp chuyển các mục tiêu chiến lược của tổ chức thành định hướng và mục tiêu cụ thể đối với việc quản lý tài sản. Thông qua SAMP, tổ chức xác định tài sản cần đóng góp như thế nào vào mục tiêu chung, các ưu tiên quản lý tài sản là gì, nguồn lực cần thiết ra sao và định hướng đầu tư, vận hành, bảo trì, nâng cấp hoặc thay thế tài sản trong từng giai đoạn.
Có thể hình dung mối liên hệ theo cấu trúc: từ Mục tiêu chiến lược của tổ chức, đưa ra:
▶ Chính sách quản lý tài sản
▶ Kế hoạch quản lý tài sản chiến lược (SAMP)
▶ Mục tiêu quản lý tài sản
▶ Các kế hoạch quản lý tài sản
▶ Hoạt động đầu tư, vận hành, bảo trì, cải tạo và thay thế tài sản
Ví dụ, nếu mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp là giảm chi phí sản xuất và nâng cao hiệu quả vận hành, SAMP có thể định hướng các mục tiêu quản lý tài sản như:
▶ Giảm thời gian dừng máy ngoài kế hoạch;
▶ Tăng độ tin cậy và tính sẵn sàng của thiết bị;
▶ Kéo dài tuổi thọ hữu ích của tài sản;
▶ Giảm chi phí bảo trì và sửa chữa;
▶ Tối ưu thời điểm đầu tư, nâng cấp hoặc thay thế thiết bị.
Từ các mục tiêu này, doanh nghiệp tiếp tục xây dựng các kế hoạch và chương trình cụ thể cho từng nhóm tài sản hoặc từng nhà máy.
7. Quản lý tài sản theo vòng đời là gì?
ISO 55001 áp dụng tư duy quản lý theo toàn bộ vòng đời tài sản, thay vì chỉ quản lý trong giai đoạn vận hành.
Một vòng đời tài sản thường bao gồm:
Xác định nhu cầu → Thiết kế → Đầu tư/mua sắm → Lắp đặt → Vận hành → Bảo trì → Nâng cấp → Thay thế → Thanh lý.
Tư duy vòng đời giúp doanh nghiệp tránh tình trạng chỉ tối ưu chi phí mua ban đầu nhưng phải chịu chi phí vận hành, bảo trì hoặc rủi ro rất lớn trong các giai đoạn tiếp theo. Trong nhiều trường hợp, phương án có giá đầu tư thấp nhất chưa chắc là phương án có tổng chi phí vòng đời thấp nhất.
8. Các bước triển khai ISO 55001
▶ Bước 1: Khảo sát và đánh giá hiện trạng
▶ Bước 2: Xác định phạm vi và danh mục tài sản
▶ Bước 3: Phân loại và đánh giá mức độ quan trọng của tài sản
▶ Bước 4: Đào tạo và Xây dựng tài liệu
▶ Bước 5: Xây dựng chính sách và chiến lược quản lý tài sản (SAMP)
▶ Bước 6: Thiết lập hệ thống quản lý rủi ro tài sản
▶ Bước 7: Xây dựng kế hoạch quản lý vòng đời
▶ Bước 8: Hoàn thiện dữ liệu và hệ thống thông tin
▶ Bước 9: Triển khai áp dụng
▶ Bước 10: Đánh giá nội bộ và xem xét lãnh đạo
▶ Bước 11: Đánh giá chứng nhận và khắc phục sau đánh giá
AHEAD cung cấp dịch vụ đào tạo, tư vấn xây dựng và triển khai hệ thống quản lý tài sản theo ISO 55001:2024, nội dung thiết kế riêng theo phạm vi và đặc thù hoạt động của từng doanh nghiệp.
Tùy theo mức độ trưởng thành của doanh nghiệp, AHEAD có thể triển khai ISO 55001 độc lập hoặc tích hợp với các hệ thống quản lý hiện có như ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001, ISO 50001 và các công cụ,... Giá trị lớn nhất của hệ thống quản lý tài sản ISO 55001 nằm ở việc giúp doanh nghiệp hình thành một cơ chế quản lý tài sản dựa trên dữ liệu, vòng đời, chi phí, hiệu suất và rủi ro, từ đó nâng cao hiệu quả đầu tư và khai thác tài sản trong dài hạn.
Liên hệ nhận báo giá ISO 55001
Ms. Tuyết Anh (Annie)
Số điện thoại/Zalo: 03 999 07801 (Hotline)
0919442077
Zalo: https://zalo.me/0399907801
Email: tuyetanh.le@ahead.com.vn
Bình luận: