Chỉ thị 09/CT-TTg 2026: Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?

Ngày 19/3/2026, Thủ tướng Phạm Minh Chính ký ban hành Chỉ thị 09/CT-TTg về tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông điện. Văn bản này không còn dừng ở khuyến khích chung chung mà đưa ra mục tiêu cụ thể, kèm thời hạn cho từng bộ ngành và địa phương.

Nếu bạn đang điều hành doanh nghiệp sản xuất, logistics hay xuất khẩu, có một việc cần làm trước cuối năm nay: xác định doanh nghiệp của bạn có thuộc diện phải kiểm toán năng lượng không và nếu có, còn bao nhiêu thời gian để chuẩn bị.

1. Điểm khác biệt của Chỉ thị 09 so với các văn bản trước

Trước đây, hầu hết doanh nghiệp thực hiện tiết kiệm năng lượng là do tự nguyện hoặc theo yêu cầu từ khách hàng quốc tế. Chưa có văn bản nào quy định rõ ràng về kiểm toán năng lượng hay áp dụng hệ thống quản lý năng lượng.

Chỉ thị 09 thay đổi cách tiếp cận. Văn bản hướng tới mục tiêu đến năm 2030:

   ▶Hướng đến 100% cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm thực hiện kiểm toán năng lượng định kỳ và áp dụng hệ thống quản lý năng lượng (theo tiêu chuẩn như ISO 50001 hoặc tương đương).

   ▶Giảm tiêu hao năng lượng trên GDP: 1–1,5%/năm.

   ▶Tiết kiệm điện tối thiểu 3%/năm với cơ sở trọng điểm.

   ▶Giảm tổn thất điện năng truyền tải và phân phối xuống 5,8% vào 2030.

   ▶Tối thiểu 50% phương tiện công cộng tại đô thị chuyển sang xe điện.

Bộ Công Thương được giao làm đầu mối triển khai, đôn đốc và báo cáo định kỳ lên Chính phủ.

2. Ai bị ảnh hưởng và ở mức độ nào?

2.1. Nhóm các doanh nghiệp chịu ảnh hưởng trực tiếp: Cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm

Theo Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, cơ sở tiêu thụ từ 1.000 TOE/năm trở lên (tương đương khoảng 11,6 triệu kWh điện/năm) thuộc diện trọng điểm. Danh sách do Bộ Công Thương cập nhật và công bố định kỳ.

Chỉ thị cũng nêu đích danh các ngành cần hành động mạnh: thép, xi măng, hóa chất, giấy và bột giấy, bia và nước giải khát, nhựa, dệt may, chế biến thực phẩm. Nếu doanh nghiệp bạn thuộc nhóm này, đây là lúc nên kiểm tra lại mức tiêu thụ năng lượng thực tế.

2.2. Nhóm chịu áp lực gián tiếp

Dù chưa thuộc trọng điểm, hai nhóm sau sẽ cảm nhận rõ tác động trong 1–2 năm tới:

   ▶Doanh nghiệp xuất khẩu sang EU, Mỹ, Nhật: Từ khi CBAM có hiệu lực năm 2026, đối tác đòi hỏi dữ liệu năng lượng minh bạch và lộ trình giảm phát thải ngày càng nghiêm ngặt.

   ▶Doanh nghiệp logistics và vận tải: Mục tiêu 50% phương tiện công cộng chuyển sang điện sẽ tạo làn sóng đổi mới đội xe. Cơ chế ưu đãi tài chính dự kiến ban hành tháng 6/2026 là thời điểm quan trọng để lập kế hoạch đầu tư.

3. Các mốc thời gian cần theo dõi trong 2026

Đáng chú ý: Quỹ tiết kiệm năng lượng lần đầu tiên được thành lập với cơ chế tài chính chuyên biệt. Doanh nghiệp đã có hồ sơ kiểm toán và lộ trình rõ ràng sẽ có lợi thế tiếp cận nguồn hỗ trợ này ngay từ đầu.

4. ISO 50001 và ISO 14001: Hai công cụ bổ trợ lẫn nhau

ISO 50001 tập trung vào quản lý tiêu thụ năng lượng một cách liên tục: đặt mục tiêu, đo lường, phân tích và cải thiện theo chu kỳ. Nhiều doanh nghiệp áp dụng nghiêm túc thường tiết kiệm được 15–30% chi phí điện và nhiên liệu sau 2–3 năm - con số có ý nghĩa lớn với các ngành thâm dụng năng lượng.

ISO 14001 rộng hơn, quản lý toàn bộ tác động môi trường (phát thải, chất thải, nước, chuỗi cung ứng). Hai tiêu chuẩn hỗ trợ nhau rất tốt. Doanh nghiệp đã có ISO 14001 thường rút ngắn được 30–40% thời gian khi triển khai ISO 50001 nhờ cấu trúc hệ thống tương đồng.

Khi kết hợp cả hai, bạn sẽ có nền tảng vững chắc cho báo cáo ESG và hồ sơ CBAM - những yêu cầu đang trở nên quan trọng trong chuỗi cung ứng quốc tế.

5. Doanh nghiệp cần làm gì ngay bây giờ?

Bước 1: Xác định mình có thuộc diện trọng điểm không. Tổng hợp mức tiêu thụ điện và nhiên liệu năm 2024–2025, quy đổi sang TOE và đối chiếu với ngưỡng 1.000 TOE/năm.

Bước 2: Thực hiện kiểm toán năng lượng sơ bộ. Xác định baseline tiêu thụ theo từng công đoạn, tìm ra điểm thất thoát lớn nhất. Đây vừa là yêu cầu, vừa giúp tối ưu chi phí thực tế.

Bước 3: Đánh giá hệ thống quản lý năng lượng hiện tại. Rà soát quy trình đang có, xác định khoảng cách so với ISO 50001 để bổ sung phần còn thiếu.

Bước 4: Bắt đầu trước tháng 6/2026. Hoàn thiện hồ sơ kiểm toán sớm sẽ giúp bạn tiếp cận cơ chế ưu đãi tài chính thuận lợi hơn.

Muốn tìm hiểu chi tiết lộ trình triển khai ISO 50001,  xem tại đây: [ISO 50001 - Hệ thống quản lý năng lượng].

6. Kết luận

Chỉ thị 09/CT-TTg đưa ra thời hạn cụ thể, mục tiêu đo được và trách nhiệm rõ ràng — không còn chỗ cho “chờ xem”. Doanh nghiệp bắt đầu sớm sẽ vừa giảm chi phí năng lượng thực chất, vừa tranh thủ vốn ưu đãi, vừa giữ vững vị thế trong chuỗi cung ứng quốc tế khi yêu cầu ESG ngày càng chặt chẽ.

AHEAD luôn sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trong toàn bộ lộ trình - từ kiểm toán năng lượng, triển khai ISO 50001 & ISO 14001, đến kết nối nguồn tài chính xanh. Với hơn 20 năm kinh nghiệm, chúng tôi hiểu rõ mỗi ngành, mỗi quy mô đều có điểm xuất phát riêng.

[Đăng ký nhận tư vấn miễn phí -  AHEAD sẽ liên hệ trong 24 giờ]

7. Câu hỏi thường gặp

   ▶Cơ sở nào được xác định là cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm?

Theo Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, là cơ sở tiêu thụ từ 1.000 TOE/năm trở lên (tương đương khoảng 11,6 triệu kWh điện/năm). Danh sách do Bộ Công Thương cập nhật và công bố định kỳ.

   ▶ISO 50001 khác ISO 14001 ở điểm nào?

ISO 14001 quản lý tác động môi trường tổng thể (phát thải, chất thải, nước…). ISO 50001 tập trung riêng vào quản lý và cải thiện hiệu suất năng lượng. Hai tiêu chuẩn bổ trợ lẫn nhau, và nếu đã có ISO 14001 thì triển khai ISO 50001 sẽ nhanh hơn đáng kể.

   ▶Doanh nghiệp nhỏ không thuộc diện trọng điểm có cần quan tâm không?

Về pháp lý thì chưa bắt buộc. Tuy nhiên, nếu bạn đang xuất khẩu hoặc tham gia chuỗi cung ứng quốc tế, áp lực về dữ liệu năng lượng và giảm phát thải sẽ đến từ phía đối tác — không cần chờ quy định nhà nước.

   ▶Quỹ tiết kiệm năng lượng hỗ trợ doanh nghiệp như thế nào?

Quỹ đang được Bộ Tài chính và Bộ Công Thương phối hợp xây dựng, dự kiến hoàn thiện cuối 2026. Theo định hướng, quỹ sẽ hỗ trợ tài chính cho kiểm toán năng lượng, đầu tư thiết bị hiệu suất cao và triển khai ISO 50001. Chi tiết sẽ được cập nhật khi văn bản chính thức ban hành.

Nguồn: Chỉ thị 09/CT-TTg ngày 19/3/2026

Liên hệ AHEAD ngay để nhận được tư vấn 

Ms. Hà

Hotline: 0982024173

Zalo: https://zalo.me/0982024173

Email: info@ahead.com.vn

Ms. Vân Nguyễn

Hotline: 0988 382 242

Zalo: zalo.me/84988382242

Email: van.nguyen@ahead.com.vn

Văn phòng AHEAD

Hà Nội: Số 18 Tam Trinh, Phường Bạch Mai, Thành phố Hà Nội.

Đà Nẵng: Số 498 Bùi Trang Chước, Phường Hội An Tây, Thành phố Đà Nẵng.

Hồ Chí Minh: Số 8/29 Hoàng Hoa Thám, Phường Gia Định, Thành phố Hồ Chí Minh.