-
Việt Nam là một trong những nước xuất khẩu cà phê lớn trên thế giới. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 9 tháng năm 2026 cả nước xuất khẩu khoảng 1,4 triệu tấn cà phê, trị giá 6,54 tỷ USD, tăng 15,4% về lượng nhưng giảm 7,3% về giá trị so với cùng kỳ. Giá xuất khẩu bình quân khoảng 4.537 USD/tấn, giảm 19,7%.
Khi giá giảm, việc nâng giá trị sản phẩm và mở rộng sang thị trường mới được nhắc đến nhiều. Với cà phê, Halal là yêu cầu doanh nghiệp sẽ gặp khi hướng tới Malaysia, Indonesia và một số thị trường Trung Đông.
Yêu cầu Halal thay đổi theo dạng sản phẩm. Cà phê nhân chủ yếu cần kiểm soát sơ chế, bảo quản và vận chuyển. Khi cà phê được rang xay, hòa tan, phối trộn, tạo hương hoặc đóng chai, danh mục nguyên liệu và công đoạn cần kiểm soát dài hơn nhiều.
Vì sao cà phê Việt Nam nên quan tâm đến thị trường Halal?
Yêu cầu Halal trong thực phẩm gắn với nguồn nguyên liệu, thành phần, quy trình sản xuất, vệ sinh, bảo quản, vận chuyển và truy xuất nguồn gốc. Hai sản phẩm cà phê trông tương tự nhau có thể có mức kiểm soát rất khác nhau: cà phê nhân nguyên chất chỉ có một thành phần, còn cà phê hòa tan, cà phê 3 trong 1 hoặc cà phê đóng chai có thêm đường, sữa, chất tạo hương, chất ổn định và các phụ gia khác.
Malaysia và Indonesia là hai thị trường đáng chú ý ở Đông Nam Á, đều có cộng đồng người Hồi giáo lớn và hệ thống quản lý Halal do nhà nước điều phối. Triển lãm Halal quốc tế Malaysia (MIHAS) 2026 diễn ra từ 23 đến 26/9/2026 tại Kuala Lumpur, với khoảng 1.700 đơn vị tham gia, 2.000 gian hàng và 450 nhà mua hàng đến từ 58 nền kinh tế; ban tổ chức đặt mục tiêu 50.000 lượt khách. Theo Thương vụ Việt Nam tại Malaysia, gian hàng sản phẩm Việt Nam tại triển lãm đã thu hút hàng trăm lượt khách tham quan và tìm hiểu.
Với Indonesia, mốc 18/10/2026 đưa chứng nhận Halal bắt buộc vào thực phẩm và đồ uống nhập khẩu. Vì vậy, chứng nhận Halal nên được tính đến từ lúc chọn thị trường và thiết kế sản phẩm xuất khẩu.
Malaysia: thực phẩm nhập khẩu chỉ được ghi Halal khi có chứng nhận được công nhận
Cơ quan Phát triển Hồi giáo Malaysia (JAKIM) là cơ quan có thẩm quyền về chứng nhận Halal. Theo Trade Descriptions (Certification and Marking of Halal) Order 2011, thực phẩm nhập khẩu chỉ được mô tả là Halal tại Malaysia khi được chứng nhận bởi tổ chức chứng nhận Halal nước ngoài do JAKIM công nhận. Nhà nhập khẩu hoặc nhà sản xuất phải ghi tên tổ chức đó trên sản phẩm.
Chứng nhận Halal là điều kiện bắt buộc đối với thịt và sản phẩm thịt nhập khẩu. Với cà phê, điểm then chốt là quyền sử dụng tuyên bố Halal: không có chứng nhận phù hợp thì sản phẩm không được mô tả là Halal, và có thể không vào được các kênh phân phối yêu cầu Halal. Tiêu chuẩn MS 1500 về thực phẩm Halal của Malaysia thường được viện dẫn làm cơ sở đánh giá.
Khi sản phẩm dùng sữa bột, chất tạo hương, chất nhũ hóa hoặc phụ gia, doanh nghiệp cần xác định nguồn gốc và tình trạng Halal của từng thành phần. Chuẩn bị chứng nhận từ đầu giúp giảm thời gian chỉnh sửa hồ sơ khi làm việc với nhà nhập khẩu tại Malaysia.
Indonesia: Halal bắt buộc với thực phẩm nhập khẩu từ 18/10/2026
Cơ quan Đảm bảo Sản phẩm Halal (BPJPH) quản lý hệ thống Halal của Indonesia. Từ 18/10/2026, nghĩa vụ chứng nhận Halal bắt buộc mở rộng sang thực phẩm và đồ uống nhập khẩu, gồm cả nguyên liệu thực phẩm và phụ gia. BPJPH đã xác nhận mốc này được thực hiện đúng lịch, không lùi thời hạn.
Một số yêu cầu doanh nghiệp xuất khẩu cần lưu ý:
▶ Chứng nhận Halal cấp ở nước ngoài phải được đăng ký với BPJPH trước khi sản phẩm lưu hành tại Indonesia.
▶ Doanh nghiệp chứng nhận trực tiếp với BPJPH hoặc thông qua tổ chức chứng nhận nước ngoài được BPJPH chấp thuận cho đúng phạm vi sản phẩm.
▶ Sản phẩm Halal phải được tách biệt hoàn toàn với sản phẩm không Halal trong sản xuất, chế biến, lưu kho và vận chuyển.
▶ Nhãn sản phẩm phải đáp ứng quy định ghi nhãn mới về Halal.
▶ Quy định BPJPH số 4/2026 thiết lập cơ chế kiểm tra sự phù hợp của sản phẩm Halal nước ngoài trước khi vận chuyển, có sự tham gia của các tổ chức kiểm tra được chỉ định.
Các sản phẩm chế biến sâu như cà phê hòa tan, 3 trong 1, cà phê có hương liệu hoặc đóng chai thường có chuỗi nguyên liệu phức tạp hơn cà phê nguyên chất. Với cà phê nhân, doanh nghiệp cần đối chiếu danh mục sản phẩm mà BPJPH áp dụng, thay vì mặc định được miễn yêu cầu Halal.
Trung Đông: mỗi thị trường có hệ thống công nhận riêng
Cà phê gắn chặt với đời sống xã hội ở vùng Vịnh. Cà phê Ả Rập được UNESCO ghi danh năm 2015 (Saudi Arabia, UAE, Oman, Qatar) và mở rộng thêm Jordan năm 2024. Loại cà phê truyền thống này thường rang nhạt, trong khi cà phê Việt Nam chủ yếu là Robusta. Vì vậy, khi đánh giá thị trường, doanh nghiệp nên bắt đầu từ dạng sản phẩm và nhà nhập khẩu cụ thể, không dựa vào văn hóa tiêu dùng chung của cả khu vực.
Yêu cầu Halal khác nhau giữa các nước, và chứng nhận được công nhận ở nước này chưa chắc được chấp nhận ở nước khác:
▶ Saudi Arabia: Trung tâm Halal thuộc Cơ quan Thực phẩm và Dược phẩm Saudi (SFDA) công nhận các tổ chức chứng nhận. Chứng nhận Halal và, với nhóm hàng thuộc diện quản lý, chứng nhận Halal cho từng lô hàng phải do tổ chức được SFDA công nhận cấp. Sản phẩm có nguồn gốc động vật hoặc chứa thành phần từ động vật thuộc diện cần chứng nhận, nên cà phê 3 trong 1 có sữa hoặc kem béo cần được xác định sớm.
▶ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất: Bộ Công nghiệp và Công nghệ tiên tiến (MOIAT) là cơ quan có thẩm quyền về Halal, với danh sách công nhận tổ chức chứng nhận riêng, không mặc nhiên trùng với danh sách của Saudi Arabia.
▶ Qatar, Oman, Kuwait và các nước khác: cần kiểm tra riêng quy định nhập khẩu, ghi nhãn và chứng nhận.
Ngoài cơ quan quản lý, nhà nhập khẩu và hệ thống phân phối cũng có thể đặt tiêu chí riêng. Doanh nghiệp nên chọn quốc gia và kênh phân phối trước khi xây dựng hồ sơ Halal.
Cà phê nhân, rang xay, hòa tan, 3 trong 1: mức kiểm soát Halal khác nhau
Cà phê nhân
Thành phần tương đối đơn giản, chủ yếu là hạt cà phê. Doanh nghiệp vẫn cần xác định yêu cầu của thị trường nhập khẩu và kiểm soát các công đoạn thu hoạch, sơ chế, bảo quản, đóng gói và vận chuyển.
Cà phê rang xay
Phải kiểm soát thêm quy trình sản xuất, vệ sinh thiết bị, vật liệu tiếp xúc với sản phẩm và nguy cơ nhiễm chéo trong nhà máy.
Cà phê hòa tan và cà phê 3 trong 1
Nhóm này có yêu cầu phức tạp hơn vì thường chứa đường, sữa hoặc kem thực vật, chất tạo hương, chất ổn định và các phụ gia khác. Nguồn gốc từng thành phần cần được xác định rõ. Một nguyên liệu có nguồn gốc động vật hoặc một chất hỗ trợ chế biến không phù hợp có thể làm thay đổi kết quả đánh giá Halal của cả sản phẩm.
Cà phê đóng chai, cà phê pha sẵn và cà phê có hương vị
Các sản phẩm này có thể dùng sữa, đường, chất tạo hương, chất bảo quản hoặc thành phần chức năng khác, nên hồ sơ nguyên liệu và kiểm soát quá trình sản xuất thường cần chuẩn bị đầy đủ hơn.
Halal được kiểm soát từ nguyên liệu đến thành phẩm
Một hồ sơ Halal đáng tin cậy dựa trên khả năng kiểm soát toàn bộ chuỗi sản xuất, chứ không chỉ công thức sản phẩm. Các nội dung thường được xem xét gồm:
▶ Danh mục và nguồn gốc nguyên liệu.
▶ Tình trạng Halal của các nguyên liệu có nguy cơ ảnh hưởng đến sản phẩm.
▶ Quy trình sản xuất và kiểm soát nhiễm chéo.
▶ Vệ sinh nhà xưởng, thiết bị và khu vực sản xuất.
▶ Kho bảo quản và vận chuyển.
▶ Nhãn sản phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc.
▶ Hồ sơ chứng minh sự phù hợp của nguyên liệu và sản phẩm.
Doanh nghiệp đã có hệ thống như HACCP, ISO 22000 hoặc FSSC 22000 có nền tảng thuận lợi để bổ sung các yêu cầu kiểm soát Halal. Tuy nhiên, chứng nhận an toàn thực phẩm và chứng nhận Halal phục vụ những mục đích khác nhau, nên không thay thế cho nhau.
Chứng nhận Halal có ý nghĩa gì với doanh nghiệp cà phê?
Với doanh nghiệp xuất khẩu, chứng nhận Halal là bằng chứng sản phẩm đáp ứng yêu cầu Halal của thị trường đích. Khi hồ sơ nguyên liệu, quy trình và truy xuất đã được chuẩn hóa, doanh nghiệp cũng thuận lợi hơn khi làm việc với nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối và khi mở rộng dòng sản phẩm.
Chứng nhận Halal không có giá trị giống nhau ở mọi quốc gia. Khả năng được chấp nhận phụ thuộc vào tổ chức chứng nhận, phạm vi chứng nhận và quy định của nước nhập khẩu. Malaysia và Saudi Arabia, chẳng hạn, mỗi nước có danh sách tổ chức chứng nhận được công nhận riêng. Vì vậy doanh nghiệp cần xác định thị trường mục tiêu trước khi chọn tổ chức chứng nhận và xây dựng hồ sơ.
Doanh nghiệp nên bắt đầu từ thị trường hay từ sản phẩm?
Hai yếu tố này nên được xem xét cùng lúc. Nếu đã xác định thị trường mục tiêu, yêu cầu Halal của thị trường đó nên được đưa vào khâu thiết kế sản phẩm và chọn nguyên liệu. Nếu đã có sản phẩm hoàn chỉnh, doanh nghiệp cần rà soát công thức, nhà cung cấp, quy trình sản xuất và hồ sơ hiện có để xác định khoảng cách so với yêu cầu của thị trường.
Một lộ trình thường bắt đầu từ:
▶ Xác định quốc gia và khách hàng mục tiêu.
▶ Rà soát công thức và toàn bộ nguyên liệu.
▶ Kiểm tra hồ sơ Halal của nguyên liệu có liên quan.
▶ Đánh giá quy trình sản xuất và nguy cơ nhiễm chéo.
▶ Xác định tổ chức chứng nhận được thị trường mục tiêu công nhận.
▶ Hoàn thiện hồ sơ, đánh giá và duy trì kiểm soát sau chứng nhận.
Câu hỏi thường gặp về cà phê Halal xuất khẩu
Cà phê xuất khẩu sang Malaysia có bắt buộc phải có chứng nhận Halal không?
Chứng nhận Halal bắt buộc rõ ràng với thịt và sản phẩm thịt nhập khẩu. Với cà phê, vấn đề nằm ở tuyên bố Halal: thực phẩm nhập khẩu chỉ được mô tả là Halal tại Malaysia khi được chứng nhận bởi tổ chức nước ngoài do JAKIM công nhận, và phải ghi tên tổ chức đó trên sản phẩm. Nếu nhà nhập khẩu hoặc kênh phân phối yêu cầu Halal thì chứng nhận này là điều kiện cần.
Cà phê xuất khẩu sang Indonesia có cần chứng nhận Halal không?
Từ 18/10/2026, nghĩa vụ chứng nhận Halal mở rộng sang thực phẩm và đồ uống nhập khẩu, gồm cả nguyên liệu thực phẩm và phụ gia. Chứng nhận Halal cấp ở nước ngoài phải được đăng ký với BPJPH. Từng sản phẩm cà phê, kể cả cà phê nhân, có thuộc diện áp dụng hay không cần được đối chiếu với danh mục sản phẩm mà BPJPH công bố.
Cà phê rang xay và cà phê hòa tan có yêu cầu Halal giống nhau không?
Không nhất thiết. Cà phê hòa tan, 3 trong 1 hoặc có hương liệu thường có nhiều thành phần hơn, nên phạm vi rà soát nguyên liệu và quy trình rộng hơn cà phê rang xay nguyên chất.
Có ISO 22000 hoặc FSSC 22000 thì có thay thế được chứng nhận Halal không?
Không. ISO 22000 và FSSC 22000 tập trung vào hệ thống quản lý an toàn thực phẩm, trong khi Halal có yêu cầu riêng về nguyên liệu, thành phần, quá trình sản xuất và sự phù hợp với quy định Halal.
Doanh nghiệp nên chọn chứng nhận Halal nào để xuất khẩu?
Nên căn cứ vào quốc gia nhập khẩu, yêu cầu của cơ quan quản lý và nhà nhập khẩu, cùng danh sách tổ chức chứng nhận mà nước đó công nhận. Doanh nghiệp nên xác định thị trường trước khi chọn chứng nhận.
AHEAD hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn bị yêu cầu Halal cho sản phẩm xuất khẩu
Với doanh nghiệp cà phê hướng đến Malaysia, Indonesia hoặc các thị trường Trung Đông, AHEAD có thể hỗ trợ rà soát yêu cầu áp dụng cho sản phẩm, đánh giá hệ thống quản lý hiện có và chuẩn bị trước khi bước vào đánh giá chứng nhận.
Nội dung tư vấn có thể kết hợp với các hệ thống quản lý an toàn thực phẩm như HACCP, ISO 22000 hoặc FSSC 22000, tùy hiện trạng và yêu cầu của khách hàng, thị trường. Việc chứng nhận Halal do tổ chức chứng nhận thực hiện, theo phạm vi và quy định của thị trường mục tiêu.
Nguồn tham khảo
Bộ Nông nghiệp và Môi trường, số liệu xuất khẩu cà phê 9 tháng 2026 (Dân trí): https://dantri.com.vn/kinh-doanh/gia-ca-phe-xuat-khau-giam-gan-20-kim-ngach-giam-theo-20261004112746047.htm
Báo Quân đội nhân dân, Kim ngạch xuất khẩu cà phê đạt 6,54 tỷ USD: https://www.qdnd.vn/kinh-te/cac-van-de/kim-ngach-xuat-khau-ca-phe-dat-6-54-ty-usd-1059361
Thương vụ Việt Nam tại Malaysia, sản phẩm Việt tại MIHAS 2026: https://mekongasean.vn/san-pham-viet-hut-khach-tai-trien-lam-thuong-mai-halal-malaysia-60164.html
MATRADE, số liệu MIHAS 2026 (Bernama): https://majujohor.bernama.com/news-en.php?id=2611858
JAKIM, cổng thông tin Halal Malaysia (MyeHALAL), mục công nhận tổ chức chứng nhận Halal nước ngoài và Trade Descriptions Order 2011: https://myehalal.halal.gov.my
Chính phủ Australia, hướng dẫn quy định Halal mới của Indonesia từ 18/10/2026: https://export.business.gov.au/news-and-events/news-and-updates/prepare-for-indonesia-s-new-halal-rules
SFDA, điều kiện nhập khẩu thực phẩm vào Saudi Arabia (FAOLEX): https://faolex.fao.org/docs/pdf/sau221083E.pdf
UNESCO, Arabic coffee, a symbol of generosity (2015 và mở rộng 2024): https://ich.unesco.org/en/decisions/10.COM/10.B.32 https://ich.unesco.org/en/decisions/19.COM/7.B.55
Liên hệ AHEAD ngay để nhận được tư vấn
Ms. Hà
Hotline: 0982024173
Zalo: https://zalo.me/0982024173
Email: info@ahead.com.vn
Ms. Vân Nguyễn
Hotline: 0988 382 242
Zalo: zalo.me/84988382242
Email: van.nguyen@ahead.com.vn
Văn phòng AHEAD
Hà Nội: Số 18 Tam Trinh, Phường Tương Mai, Thành phố Hà Nội.
Đà Nẵng: Số 498 Bùi Trang Chước, Phường Hoà Xuân, Thành phố Đà Nẵng
Hồ Chí Minh: Đường số 23, Phường Hiệp Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.
Bình luận: