SMETA - Trách nhiệm xã hội trong chuỗi cung ứng: Doanh nghiệp nên quan tâm điều gì?

2026-09-09 09:27:49 6

Trong chuỗi cung ứng, doanh nghiệp không chỉ chịu trách nhiệm đối với hoạt động tại cơ sở của mình mà còn phải quan tâm đến những rủi ro có thể phát sinh từ nhà cung cấp. Điều kiện lao động, sức khỏe và an toàn, môi trường hay đạo đức kinh doanh tại một cơ sở sản xuất đều có thể trở thành vấn đề mà khách hàng yêu cầu doanh nghiệp phải kiểm soát.

Để có thông tin thực tế về tình hình tại nhà cung cấp, doanh nghiệp có thể sử dụng các phương pháp đánh giá tại cơ sở. SMETA (Sedex Members' Ethical Trade Audit) là một trong những phương pháp được sử dụng phổ biến trong hoạt động đánh giá trách nhiệm xã hội và tìm nguồn cung ứng có trách nhiệm.

Sedex mô tả SMETA là phương pháp đánh giá tại cơ sở nhằm cung cấp thông tin về các vấn đề liên quan đến điều kiện làm việc, người lao động và hoạt động của cơ sở, từ đó hỗ trợ cải tiến trong chuỗi cung ứng.

Nếu cần tìm hiểu tổng quan về Sedex và SMETA trước khi đi sâu vào vai trò trong chuỗi cung ứng, doanh nghiệp có thể tham khảo bài SEDEX là gì? Tư vấn SEDEX – SMETA và trách nhiệm xã hội trong kinh doanh.

SMETA đánh giá những nội dung nào?

Với đánh giá SMETA đầy đủ (Full SMETA), bốn nhóm nội dung chính được xem xét gồm:

▶ Lao động (Labour);

▶ Sức khỏe và an toàn (Health & Safety);

▶ Môi trường (Environment);

▶ Đạo đức kinh doanh (Business Ethics).

Các nội dung này bao quát nhiều vấn đề thường được doanh nghiệp và khách hàng quan tâm khi đánh giá nhà cung cấp, như thời giờ làm việc, tiền lương, điều kiện làm việc, lao động trẻ em, lao động cưỡng bức, phân biệt đối xử, an toàn tại nơi làm việc, quản lý môi trường và các vấn đề về đạo đức trong kinh doanh.

Sedex xác định SMETA là phương pháp đánh giá tại cơ sở, hướng đến việc tăng khả năng minh bạch, thúc đẩy cải tiến liên tục và hỗ trợ hoạt động tìm nguồn cung ứng có trách nhiệm.

Một điểm cần phân biệt là SMETA không phải chứng nhận. Kết quả đánh giá không được thể hiện theo hình thức “đạt” hoặc “không đạt”. Báo cáo phản ánh các vấn đề được ghi nhận tại cơ sở để các bên liên quan có cơ sở tiếp tục xử lý và cải thiện.

SMETA hỗ trợ đánh giá nhà cung cấp như thế nào?

Đối với doanh nghiệp mua hàng, thông tin từ một cuộc đánh giá SMETA có thể giúp làm rõ tình hình thực tế tại cơ sở mà doanh nghiệp khó có thể kiểm tra thường xuyên.

Kết quả đánh giá có thể được sử dụng để xem xét:

▶ Nhà cung cấp đang có những vấn đề nào;

▶ Vấn đề nào cần ưu tiên xử lý;

▶ Nhà cung cấp đã thực hiện biện pháp khắc phục hay chưa;

▶ Việc khắc phục có phù hợp với vấn đề được phát hiện hay không;

▶ Những nội dung nào cần tiếp tục theo dõi.

Ví dụ, nếu đánh giá phát hiện vấn đề liên quan đến thời giờ làm việc, nhà cung cấp có thể phải xây dựng hành động khắc phục (Corrective Action). Doanh nghiệp có thể theo dõi quá trình thực hiện thay vì chỉ ghi nhận kết quả đánh giá tại thời điểm audit.

Như vậy, báo cáo SMETA cung cấp cơ sở thông tin để doanh nghiệp đánh giá và theo dõi nhà cung cấp, đặc biệt đối với những nội dung liên quan đến trách nhiệm xã hội.

Từ kết quả SMETA đến hành động khắc phục

Sau đánh giá, nhà cung cấp có thể phải xử lý các vấn đề được ghi nhận trong báo cáo. Tùy từng trường hợp, doanh nghiệp mua hàng có thể yêu cầu nhà cung cấp xây dựng kế hoạch hành động khắc phục (Corrective Action Plan – CAP) và cung cấp bằng chứng về việc thực hiện.

Việc khắc phục cần phù hợp với nguyên nhân của vấn đề.

Chẳng hạn, nếu vấn đề liên quan đến thời giờ làm việc, việc sửa một biểu mẫu hoặc bổ sung một quy trình chưa chắc đã giải quyết được nguyên nhân. Nhà cung cấp có thể cần xem xét lại cách bố trí nhân sự, kế hoạch sản xuất hoặc phương thức quản lý thời gian làm việc.

Đối với doanh nghiệp mua hàng, đây là cơ sở để tiếp tục trao đổi với nhà cung cấp và theo dõi tình trạng khắc phục sau đánh giá.

Trách nhiệm xã hội - SMETA 3

SMETA 7.0 có gì đáng chú ý?

SMETA 7.0 có một số thay đổi trong phương pháp đánh giá, trong đó đáng chú ý là Đánh giá hệ thống quản lý (Management Systems Assessment – MSA) và Yêu cầu hành động phối hợp (Collaborative Action Required – CAR).

Đánh giá hệ thống quản lý (MSA)

MSA xem xét cách cơ sở quản lý các vấn đề thuộc phạm vi đánh giá, bao gồm những yếu tố như chính sách, quy trình, trách nhiệm quản lý, đào tạo và theo dõi việc thực hiện.

Nội dung này giúp đánh giá không chỉ dừng ở việc ghi nhận một vấn đề tại thời điểm đánh giá mà còn xem xét cách cơ sở đang quản lý vấn đề đó.

Yêu cầu hành động phối hợp (CAR)

Một số vấn đề có thể phức tạp hoặc cần sự tham gia của nhiều bên để giải quyết. CAR được sử dụng trong những trường hợp cần có sự phối hợp để xử lý vấn đề thay vì chỉ yêu cầu một cơ sở tự khắc phục.

Đối với doanh nghiệp quản lý nhà cung cấp, thông tin này có thể giúp xác định những trường hợp cần trao đổi hoặc phối hợp sâu hơn với nhà cung cấp và các bên liên quan.

Kết quả SMETA được sử dụng như thế nào?

SMETA cung cấp kết quả đánh giá về tình hình thực tế tại cơ sở. Doanh nghiệp có thể sử dụng thông tin này để xem xét mức độ tuân thủ của nhà cung cấp và xác định những nội dung cần cải thiện.

Khi phát hiện điểm chưa phù hợp, nhà cung cấp có thể cần thực hiện hành động khắc phục và cung cấp bằng chứng về việc xử lý. Doanh nghiệp mua hàng có thể dựa trên kết quả đánh giá và tình trạng khắc phục để tiếp tục theo dõi nhà cung cấp.

Với những vấn đề có tính hệ thống hoặc cần sự phối hợp giữa nhiều bên, SMETA 7.0 có thêm CAR. Cách tiếp cận này hướng đến việc xử lý vấn đề và nguyên nhân liên quan thay vì chỉ ghi nhận tình trạng tại thời điểm đánh giá.

Do đó, báo cáo SMETA có thể trở thành một nguồn thông tin phục vụ quản lý nhà cung cấp, từ việc xác định vấn đề, yêu cầu khắc phục đến theo dõi kết quả thực hiện.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì khi nhà cung cấp thực hiện SMETA?

Nếu khách hàng yêu cầu nhà cung cấp thực hiện SMETA, doanh nghiệp nên thống nhất rõ những yêu cầu cần áp dụng và cách theo dõi kết quả đánh giá.

Một số nội dung cần quan tâm gồm:

Xác định yêu cầu đối với nhà cung cấp. Các yêu cầu về lao động, sức khỏe và an toàn, môi trường và đạo đức kinh doanh cần được truyền đạt rõ để nhà cung cấp hiểu phạm vi cần chuẩn bị.

Xem xét kết quả đánh giá. Không chỉ lưu báo cáo, doanh nghiệp cần xác định những vấn đề có ảnh hưởng đáng kể và cần được ưu tiên xử lý.

Theo dõi hành động khắc phục. Nhà cung cấp cần có biện pháp phù hợp với từng vấn đề và cung cấp bằng chứng khi hoàn thành.

Lưu lại kết quả theo dõi. Thông tin từ các lần đánh giá và khắc phục có thể được sử dụng khi doanh nghiệp xem xét lại nhà cung cấp hoặc đánh giá rủi ro trong chuỗi cung ứng.

Cách làm này giúp doanh nghiệp sử dụng kết quả SMETA một cách thực tế hơn, thay vì chỉ coi báo cáo đánh giá là một tài liệu cần cung cấp cho khách hàng.

AHEAD hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn bị SMETA

AHEAD hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình chuẩn bị và quản lý các yêu cầu liên quan đến SMETA, tập trung vào việc giúp doanh nghiệp hiểu yêu cầu, chuẩn bị hồ sơ và xử lý các vấn đề được ghi nhận trong quá trình đánh giá.

Phạm vi hỗ trợ có thể gồm:

▶ Tư vấn chuẩn bị cho đánh giá SMETA;

▶ Rà soát các yêu cầu liên quan đến lao động, sức khỏe và an toàn, môi trường và đạo đức kinh doanh;

▶ Hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ và bằng chứng;

▶ Hướng dẫn phân tích kết quả đánh giá;

▶ Hỗ trợ xây dựng và theo dõi kế hoạch hành động khắc phục;

▶ Đào tạo đội ngũ phụ trách các nội dung liên quan đến SMETA.

AHEAD thực hiện vai trò tư vấn và hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn bị cho quá trình đánh giá. Hoạt động đánh giá SMETA được thực hiện bởi các đơn vị đánh giá phù hợp trong mạng lưới của Sedex.