-
Cà phê là một trong những mặt hàng nông sản xuất khẩu quan trọng của Việt Nam, trong đó EU là một thị trường lớn. Để xuất khẩu cà phê sang EU, doanh nghiệp cần chuẩn bị cho Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EU Deforestation Regulation, EUDR), với các yêu cầu liên quan đến nguồn gốc, tính hợp pháp và thẩm định chuỗi cung ứng.
Nguồn nguyên liệu cà phê Việt Nam có sự tham gia của nhiều hộ sản xuất, vùng trồng và đơn vị thu mua. Nguyên liệu cũng có thể đi qua nhiều khâu trước khi được chế biến và xuất khẩu. Vì vậy, doanh nghiệp cần quản lý được thông tin từ vùng sản xuất, nhà cung cấp đến sản phẩm xuất khẩu.
EUDR áp dụng với cà phê như thế nào?
Cà phê là một trong bảy nhóm hàng hóa thuộc phạm vi của EUDR, cùng với gia súc, ca cao, cọ dầu, cao su, đậu tương và gỗ. Quy định cũng áp dụng đối với các sản phẩm được tạo ra từ những nhóm hàng hóa này theo danh mục tại Phụ lục I.
Đối với các sản phẩm cà phê thuộc phạm vi quy định, doanh nghiệp phải đáp ứng các yêu cầu về nguồn gốc, tính hợp pháp và thực hiện thẩm định chuỗi cung ứng.
Các yêu cầu chính gồm:
▶ Không có nguồn gốc từ đất bị phá rừng sau ngày 31/12/2020.
▶ Được sản xuất phù hợp với pháp luật của quốc gia sản xuất.
▶ Có đầy đủ thông tin cần thiết để thực hiện thẩm định.
▶ Đánh giá và giảm thiểu rủi ro khi có nguy cơ sản phẩm không đáp ứng yêu cầu của EUDR.
Với cà phê, dữ liệu địa lý của vùng sản xuất là một trong những thông tin quan trọng. Doanh nghiệp cần xác định được nơi cà phê được sản xuất và sử dụng thông tin này trong quá trình thẩm định.
Theo mốc áp dụng hiện hành, EUDR áp dụng từ 30/12/2026 đối với doanh nghiệp vừa và lớn, cũng như doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ đã thuộc phạm vi của EUTR. Các doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ còn lại áp dụng từ 30/6/2027.
Vì sao EUDR đáng lưu ý với cà phê Việt Nam?
EUDR liên quan trực tiếp đến nơi sản phẩm được sản xuất, trong khi chuỗi cung ứng cà phê Việt Nam có sự tham gia của nhiều hộ sản xuất, hợp tác xã, thương nhân và doanh nghiệp thu mua. Việc tập hợp thông tin từ vùng nguyên liệu vì vậy có thể phức tạp hơn so với việc chỉ quản lý thông tin của một nhà cung cấp trực tiếp.
Doanh nghiệp xuất khẩu không chỉ cần biết cà phê được mua từ đơn vị nào mà còn cần xác định nguồn nguyên liệu đến từ đâu. Những thông tin này phải có khả năng đối chiếu với quá trình thu mua, sơ chế, lưu kho, chế biến và các lô hàng xuất khẩu tương ứng.
Với cà phê xuất khẩu EU, quản lý thông tin đầu vào vì vậy trở thành một phần quan trọng trong quá trình chuẩn bị EUDR.
Truy xuất nguồn gốc cà phê: Tọa độ vùng trồng chưa đủ
GPS, bản đồ số và dữ liệu vệ tinh có thể được sử dụng để xác định vị trí vùng trồng cà phê. Tuy nhiên, tọa độ vùng trồng chỉ là một phần của thông tin cần thiết cho quá trình thẩm định.
Doanh nghiệp cần có khả năng đối chiếu dữ liệu vùng sản xuất với nhà cung cấp, lượng nguyên liệu và sản phẩm được tạo ra từ nguồn nguyên liệu đó. Nếu chỉ có vị trí vùng trồng nhưng không xác định được nguyên liệu đã được thu mua và sử dụng như thế nào, dữ liệu địa lý sẽ chưa đủ để doanh nghiệp thực hiện đầy đủ quá trình thẩm định.
Bên cạnh truy xuất vùng trồng cà phê, doanh nghiệp cũng cần thu thập thông tin liên quan đến tính hợp pháp của hoạt động sản xuất và nguồn cung. Theo Quy định (EU) 2023/1115, quá trình thẩm định gồm thu thập thông tin, đánh giá rủi ro và thực hiện biện pháp giảm thiểu khi cần thiết.
Doanh nghiệp cà phê cần quản lý những thông tin nào?
Để thực hiện các yêu cầu trên, doanh nghiệp cần xây dựng được bộ thông tin đủ để xác định nguồn nguyên liệu, kiểm tra tính hợp pháp và thực hiện đánh giá rủi ro.
Tùy vào chuỗi cung ứng và cách tổ chức thu mua, các nhóm thông tin có thể bao gồm:
▶ Dữ liệu vùng sản xuất: vị trí, diện tích và thông tin liên quan đến khu vực trồng cà phê.
▶ Thông tin nhà cung cấp: hộ sản xuất, hợp tác xã, thương nhân và các đơn vị cung ứng.
▶ Thông tin pháp lý: các tài liệu và bằng chứng liên quan đến tính hợp pháp của hoạt động sản xuất.
▶ Dữ liệu nguyên liệu: lượng thu mua, thời điểm thu mua và thông tin liên quan đến quá trình tiếp nhận.
▶ Dữ liệu sản phẩm: thông tin về quá trình sơ chế, lưu kho, chế biến và lô hàng xuất khẩu.
▶ Thông tin đánh giá rủi ro: kết quả kiểm tra và các tài liệu được sử dụng để đánh giá nguồn cung.
Các thông tin này là cơ sở để doanh nghiệp thực hiện thẩm định và chứng minh nguồn gốc của sản phẩm. EUDR cũng yêu cầu doanh nghiệp lưu giữ hồ sơ liên quan đến quá trình thẩm định và cập nhật hệ thống khi có thay đổi hoặc thông tin mới.
Doanh nghiệp cà phê nên chuẩn bị EUDR từ đâu?
Doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng việc rà soát hệ thống quản lý nguồn nguyên liệu hiện tại thay vì xây dựng ngay một hệ thống riêng cho EUDR.
Xác định phạm vi nguồn nguyên liệu: rà soát các vùng nguyên liệu, nhà cung cấp và phương thức thu mua đang sử dụng. Đồng thời xác định những thông tin đã có và những thông tin còn thiếu.
Kiểm tra khả năng truy xuất: chọn một số lô hàng thực tế để kiểm tra khả năng truy xuất từ sản phẩm về nhà cung cấp và vùng sản xuất.
Chuẩn hóa dữ liệu: thống nhất cách quản lý thông tin nhà cung cấp, vùng nguyên liệu, dữ liệu địa lý và lượng nguyên liệu.
Đánh giá rủi ro: xác định những nguồn cung có thông tin chưa đầy đủ hoặc cần bổ sung bằng chứng về tính hợp pháp.
Phân công trách nhiệm: xác định rõ vai trò của bộ phận thu mua, chất lượng, kho, sản xuất và xuất khẩu trong việc thu thập, kiểm tra và lưu trữ thông tin.
Nếu doanh nghiệp đã có hệ thống quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc hoặc các chương trình sản xuất bền vững, có thể tận dụng những cơ chế đang có để quản lý các yêu cầu liên quan đến EUDR.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa chứng nhận theo một tiêu chuẩn và đáp ứng một quy định của thị trường. Chứng nhận hoặc chương trình bền vững có thể cung cấp thêm thông tin và bằng chứng hỗ trợ quá trình thẩm định, nhưng không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã đáp ứng toàn bộ yêu cầu EUDR.
Câu hỏi thường gặp về EUDR với ngành cà phê
EUDR áp dụng với những dạng cà phê nào, có gồm cà phê hòa tan không?
Cà phê chưa rang, cà phê rang, cà phê khử caffeine và các sản phẩm thuộc mã 0901 đã nằm trong phạm vi EUDR. Riêng cà phê hòa tan thuộc nhóm chiết xuất, tinh chất và cô đặc từ cà phê, mã 2101 11 00, mới được bổ sung vào Phụ lục I của EUDR theo Quy định 2026/2102 và sẽ áp dụng từ 30/12/2027, chậm hơn so với mốc áp dụng chung của các sản phẩm cà phê đã thuộc phạm vi quy định.
Quy định mới được ban hành ngày 13/7/2026 và bổ sung trực tiếp mã 2101 11 00 vào danh mục sản phẩm liên quan.
Doanh nghiệp không tuân thủ EUDR có thể bị xử lý như thế nào?
Theo Quy định (EU) 2023/1115, các quốc gia thành viên phải quy định chế tài đối với hành vi vi phạm EUDR. Đối với pháp nhân, mức tối đa của tiền phạt phải được quy định ở mức ít nhất tương đương 4% tổng doanh thu hằng năm trên toàn EU của operator, downstream operator hoặc trader trong năm tài chính trước quyết định xử phạt; mức phạt có thể được tăng lên để vượt lợi ích kinh tế thu được từ hành vi vi phạm.
Các biện pháp khác có thể bao gồm tịch thu sản phẩm, tịch thu khoản thu từ giao dịch liên quan, tạm thời loại khỏi hoạt động đấu thầu và tiếp cận một số nguồn vốn công, hoặc trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng hay tái phạm, tạm thời cấm đưa sản phẩm vào thị trường EU hoặc xuất khẩu.
Doanh nghiệp mua cà phê qua thương lái trung gian có cần truy xuất đến vùng trồng không?
Việc mua nguyên liệu qua thương lái không loại bỏ yêu cầu về thông tin nguồn gốc. Đối với sản phẩm thuộc phạm vi EUDR, doanh nghiệp có nghĩa vụ tương ứng với vai trò của mình trong chuỗi cung ứng và cần có thông tin về nơi sản xuất, bao gồm dữ liệu địa lý của các vùng sản xuất liên quan.
Việc thu mua qua nhiều tầng trung gian có thể khiến quá trình thu thập và đối chiếu dữ liệu phức tạp hơn, nhưng không thay thế yêu cầu về thông tin nguồn gốc của sản phẩm.
AHEAD đồng hành cùng doanh nghiệp
AHEAD có thể đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc rà soát yêu cầu EUDR ngành cà phê, đánh giá khoảng trống trong chuỗi cung ứng và xây dựng cơ chế kiểm soát, truy xuất phù hợp với hoạt động thực tế.
Nguồn:
https://vneconomy.vn/nganh-ca-phe-truoc-them-vu-moi-bien-dong-gia-va-trien-vong-xuat-khau.htm https://ilota.vn/blog/thi-truong-ca-phe-viet-nam-2025-2026/?srsltid=AU7gw4W3yrhwKT5UvfSqmrBx6g6EWe-P7HufUvmn5BjvZCrEoBUTmn9m#6_tru_cot_chien_luoc_but_pha_trong_thi_truong_ca_phe_2025-2026 https://thongtincongthuong.vn/upload/vtic/Truyen.thong.2021/Nam.2025/k346.pd https://trungtamwto.vn/xuat-khau-xanh/29452-nganh-ca-phe-thach-thuc-tu-eudr-va-dinh-huong-phat-trien-ben-vung
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=OJ%3AC_202603896
Liên hệ AHEAD ngay để nhận được tư vấn
Ms. Hà
Hotline: 0982024173
Zalo: https://zalo.me/0982024173
Email: info@ahead.com.vn
Ms. Vân Nguyễn
Hotline: 0988 382 242
Zalo: zalo.me/84988382242
Email: van.nguyen@ahead.com.vn
Văn phòng AHEAD
Hà Nội: Số 18 Tam Trinh, Phường Tương Mai, Thành phố Hà Nội.
Đà Nẵng: Số 498 Bùi Trang Chước, Phường Hoà Xuân, Thành phố Đà Nẵng
Hồ Chí Minh: Đường số 23, Phường Hiệp Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.
Bình luận: