-
Khi nhắc đến đổi mới sáng tạo, nhiều người thường nghĩ đến những công nghệ hiện đại, trí tuệ nhân tạo, robot hay các sản phẩm hoàn toàn mới. Tuy nhiên, với phần lớn doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, đổi mới sáng tạo không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao như vậy.
Thực tế, rất nhiều doanh nghiệp đã tạo ra sự thay đổi đáng kể chỉ bằng cách cải tiến quy trình làm việc, giảm những công việc không tạo ra giá trị, thay đổi cách phục vụ khách hàng hoặc xây dựng một môi trường khuyến khích nhân viên đưa ra ý tưởng mới.
Đổi mới sáng tạo không phải là đích đến mà là một quá trình. Và quá trình đó luôn có một điểm khởi đầu. Câu hỏi đặt ra là: doanh nghiệp nên bắt đầu từ đâu để việc đổi mới mang lại hiệu quả thực sự?
1. Hiểu đúng về đổi mới sáng tạo
Trước khi bắt tay vào thực hiện, doanh nghiệp cần hiểu đúng bản chất của đổi mới sáng tạo. Nhiều người vẫn cho rằng đổi mới sáng tạo đồng nghĩa với việc phát minh ra sản phẩm mới hoặc đầu tư những khoản chi phí rất lớn cho nghiên cứu. Điều này chỉ đúng với một số doanh nghiệp có năng lực nghiên cứu và phát triển mạnh.
Đối với đa số doanh nghiệp, đổi mới sáng tạo là việc tạo ra giá trị mới thông qua những thay đổi trong cách quản lý, sản xuất, kinh doanh hoặc cung cấp dịch vụ.
Những thay đổi đó có thể rất nhỏ, chẳng hạn như:
➤ Rút ngắn thời gian xử lý đơn hàng.
➤ Giảm số bước trong một quy trình.
➤ Thiết kế lại khu vực làm việc để nhân viên thao tác thuận tiện hơn.
➤ Ứng dụng phần mềm thay cho việc ghi chép thủ công.
➤ Cải tiến mẫu bao bì giúp khách hàng dễ sử dụng hơn.
➤ Thay đổi quy trình chăm sóc khách hàng sau bán.
Mỗi cải tiến nhỏ nếu được thực hiện liên tục sẽ tạo thành những thay đổi lớn theo thời gian.
.png)
2. Đừng bắt đầu bằng việc mua công nghệ
Nhiều doanh nghiệp cho rằng muốn đổi mới sáng tạo thì phải đầu tư máy móc hiện đại hoặc triển khai ngay các phần mềm quản trị có chi phí cao.
Tuy nhiên, nếu quy trình làm việc hiện tại còn nhiều bất cập thì công nghệ chỉ giúp doanh nghiệp làm nhanh hơn những công việc chưa hợp lý. Ví dụ, một quy trình phê duyệt phải qua 8 cấp ký. Nếu doanh nghiệp chỉ chuyển sang ký điện tử mà vẫn giữ nguyên 8 bước thì thời gian có thể giảm một phần, nhưng sự lãng phí vẫn còn.
Ngược lại, nếu doanh nghiệp xem xét lại toàn bộ quy trình, loại bỏ những bước không cần thiết và chỉ giữ lại các bước thực sự tạo giá trị, sau đó mới áp dụng công nghệ thì hiệu quả sẽ cao hơn rất nhiều. Vì vậy, công nghệ là công cụ hỗ trợ đổi mới, không phải điểm xuất phát của đổi mới.
3. Bắt đầu bằng việc nhìn lại chính doanh nghiệp
Muốn đổi mới, trước hết doanh nghiệp cần hiểu rõ mình đang ở đâu. Rất nhiều vấn đề tồn tại hàng ngày nhưng dần trở nên quen thuộc đến mức mọi người xem đó là điều bình thường.
Ví dụ:
➤ Khách hàng thường xuyên phản ánh giao hàng chậm.
➤ Tỷ lệ hàng lỗi cao.
➤ Các phòng ban trao đổi nhiều lần nhưng vẫn sai thông tin.
➤ Công việc bị xử lý trùng lặp.
➤ Nhân viên làm thêm giờ nhưng năng suất không tăng.
Đó đều là những tín hiệu cho thấy doanh nghiệp đang có cơ hội để đổi mới. Việc đầu tiên cần làm là đánh giá hiện trạng một cách khách quan.
Doanh nghiệp có thể đặt ra những câu hỏi như:
➤ Quy trình nào mất nhiều thời gian nhất?
➤ Công đoạn nào phát sinh nhiều sai lỗi?
➤ Chi phí nào đang tăng nhưng chưa rõ nguyên nhân?
➤ Nhân viên đang gặp khó khăn ở đâu?
➤ Có công việc nào đang làm chỉ vì "từ trước đến nay vẫn làm như vậy" hay không?
Những câu hỏi đơn giản này thường giúp doanh nghiệp phát hiện ra rất nhiều cơ hội cải tiến.
4. Lắng nghe người trực tiếp làm công việc
Một trong những nguồn ý tưởng đổi mới giá trị nhất lại chính là những người đang trực tiếp thực hiện công việc hàng ngày. Họ hiểu rõ:
➤ Công đoạn nào bất hợp lý.
➤ Thiết bị nào thường xuyên gặp sự cố.
➤ Thủ tục nào gây mất thời gian.
➤ Những khó khăn khi phục vụ khách hàng.
➤ Những thao tác không cần thiết.
Đáng tiếc là ở nhiều doanh nghiệp, ý kiến của nhân viên ít được lắng nghe. Đổi mới sáng tạo sẽ khó thành công nếu chỉ đến từ lãnh đạo. Ngược lại, khi doanh nghiệp tạo điều kiện để mọi người đóng góp ý tưởng, rất nhiều cải tiến nhỏ nhưng thiết thực sẽ xuất hiện. Điều quan trọng là doanh nghiệp cần xây dựng cơ chế ghi nhận và phản hồi các đề xuất. Không phải ý tưởng nào cũng được áp dụng ngay, nhưng mọi ý kiến đều cần được xem xét nghiêm túc.
.png)
5. Bắt đầu từ những vấn đề nhỏ nhưng ảnh hưởng lớn
Nhiều doanh nghiệp có xu hướng lựa chọn các dự án đổi mới rất lớn ngay từ đầu. Điều này thường khiến quá trình triển khai kéo dài, chi phí tăng cao và dễ mất động lực. Một cách tiếp cận hiệu quả hơn là lựa chọn những vấn đề:
➤ Có thể thực hiện ngay.
➤ Không cần đầu tư lớn.
➤ Tác động trực tiếp đến khách hàng.
➤ Mang lại kết quả trong thời gian ngắn.
Ví dụ:
➤ Chuẩn hóa biểu mẫu để giảm sai sót.
➤ Sắp xếp lại kho giúp giảm thời gian tìm kiếm vật tư.
➤ Thiết lập quy trình phản hồi khiếu nại rõ ràng hơn.
Những kết quả ban đầu sẽ tạo niềm tin cho nhân viên và lãnh đạo, đồng thời hình thành động lực để tiếp tục các hoạt động đổi mới sau này.
6. Xây dựng văn hóa khuyến khích cải tiến
Đổi mới sáng tạo không thể dựa vào một vài cá nhân. Doanh nghiệp cần xây dựng môi trường mà ở đó mọi người đều cảm thấy việc đưa ra ý tưởng là điều bình thường. Một số nguyên tắc đơn giản có thể áp dụng gồm:
➤ Khuyến khích nhân viên phát hiện vấn đề.
➤ Ghi nhận mọi ý tưởng cải tiến.
➤ Không phê bình khi một đề xuất chưa phù hợp.
➤ Khen thưởng những sáng kiến mang lại hiệu quả.
➤ Chia sẻ các trường hợp cải tiến thành công.
Khi nhân viên thấy ý kiến của mình được lắng nghe, họ sẽ chủ động quan sát và tìm kiếm cơ hội cải tiến trong công việc hàng ngày.
7. Lãnh đạo là người tạo động lực cho đổi mới
Không có sự cam kết của lãnh đạo, các hoạt động đổi mới rất khó duy trì lâu dài. Lãnh đạo không cần trực tiếp nghĩ ra tất cả ý tưởng. Vai trò quan trọng hơn là:
➤ Xác định định hướng.
➤ Tạo môi trường khuyến khích đổi mới.
➤ Phân bổ nguồn lực phù hợp.
➤ Theo dõi tiến độ thực hiện.
➤ Ghi nhận kết quả đạt được.
Đặc biệt, lãnh đạo cần sẵn sàng thay đổi chính cách quản lý của mình. Nếu doanh nghiệp luôn khuyến khích sáng tạo nhưng mọi quyết định đều phải xin ý kiến qua nhiều cấp hoặc mọi thay đổi đều bị từ chối thì nhân viên sẽ nhanh chóng mất động lực.
8. Kết hợp đổi mới sáng tạo với cải tiến liên tục
Đổi mới sáng tạo không phải lúc nào cũng là những thay đổi mang tính đột phá. Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp thành công nhờ thực hiện hàng trăm cải tiến nhỏ mỗi năm. Mỗi cải tiến chỉ giúp tiết kiệm vài phút, giảm một lỗi nhỏ hoặc nâng cao một phần trải nghiệm khách hàng. Nhưng khi cộng lại, doanh nghiệp sẽ tiết kiệm đáng kể về thời gian, chi phí và nguồn lực. Đó cũng là lý do nhiều doanh nghiệp áp dụng phương pháp cải tiến liên tục như một phần trong hoạt động quản lý. Thay vì chờ đến khi xuất hiện vấn đề lớn mới thay đổi, doanh nghiệp luôn chủ động tìm kiếm cơ hội để làm tốt hơn mỗi ngày.
9. Một lộ trình đơn giản để bắt đầu
Nếu doanh nghiệp chưa từng triển khai hoạt động đổi mới sáng tạo, có thể bắt đầu theo các bước sau:
➤ Bước 1: Đánh giá hiện trạng hoạt động và xác định những vấn đề nổi bật.
➤ Bước 2: Thu thập ý kiến từ nhân viên và khách hàng.
➤ Bước 3: Lựa chọn một hoặc hai vấn đề có tác động lớn để cải tiến trước.
➤ Bước 4: Thành lập nhóm phụ trách và xây dựng kế hoạch thực hiện.
➤ Bước 5: Thử nghiệm ở phạm vi nhỏ, đánh giá kết quả.
➤ Bước 6: Đo lường hiệu quả bằng các chỉ số cụ thể.
➤ Bước 7: Tổng kết kinh nghiệm và tiếp tục lựa chọn những nội dung cải tiến tiếp theo.
Lộ trình này không đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư ngay nguồn lực lớn, nhưng vẫn tạo nền tảng để hình thành tư duy đổi mới và cải tiến liên tục.
10. Chính sách của Nhà nước đang tạo điều kiện để doanh nghiệp đổi mới sáng tạo
Trong những năm gần đây, đổi mới sáng tạo được xác định là một trong những động lực quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Nhiều chính sách của Nhà nước đã được ban hành nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho hoạt động đổi mới sáng tạo, cải tiến công nghệ, chuyển đổi số, áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến và nâng cao năng suất. Bên cạnh các chương trình hỗ trợ ở cấp Quốc gia, nhiều địa phương cũng triển khai các nhiệm vụ Khoa học và Công nghệ, chương trình hỗ trợ doanh nghiệp về tư vấn, đào tạo, xây dựng mô hình điểm, áp dụng công cụ cải tiến, đổi mới quy trình và chuyển giao công nghệ. Đây là cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ, giảm bớt chi phí đầu tư ban đầu và từng bước xây dựng năng lực đổi mới một cách bài bản.
11. AHEAD đồng hành cùng doanh nghiệp xây dựng năng lực đổi mới sáng tạo
Với kinh nghiệm triển khai các chương trình nâng cao năng suất và chất lượng cho doanh nghiệp thuộc nhiều lĩnh vực, AHEAD cung cấp các dịch vụ tư vấn và đào tạo về đổi mới sáng tạo theo hướng thực tiễn, phù hợp với quy mô và nhu cầu của từng đơn vị. Các dịch vụ bao gồm đánh giá hiện trạng năng lực đổi mới sáng tạo, xây dựng mô hình và chiến lược đổi mới sáng tạo, đào tạo tư duy và phương pháp cải tiến… nhằm tạo nền tảng cho hoạt động đổi mới. Bên cạnh đó, AHEAD còn đồng hành trong quá trình áp dụng, đánh giá và cải tiến để các hoạt động đổi mới sáng tạo mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
12. Liên hệ để được tư vấn miễn phí
Ms. Phương Phương
Số điện thoại Hotline/ Zalo: 0987.953.530 (Hotline)
0913567755
Email: phuongmkt@ahead.com.vn
Văn phòng AHEAD:
Hà Nội: Số 18 Tam Trinh, Phường Tương Mai, Hà Nội.
Đà Nẵng: 498 Bùi Trang Chước, Phường Hội An Tây, Thành phố Đà Nẵng.
Hồ Chí Minh: Đường số 23, Phường Hiệp Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.
Bình luận: